czwartek, 10 marca 2022

Powiat bartoszycki

                        Powiat leży w pn. części  woj. warmińsko- mazurskiego

Powiat od strony północnej graniczy z obwodem kaliningradzkim w Rosji, od wschodu

 z powiatem kętrzyńskim, od południa z powiatem olsztyńskim i lidzbarskim,

 a od zachodu z powiatem braniewskim. 

Na terenie powiatu znajduje się przejście  graniczne z Federacją Rosyjską w Bezledach.


                                                           Powierzchnia- 1308 km²

                                                        Siedzibą powiatu są Bartoszyce

                                                                          Herb powiatu

                                      Uchwała Nr VIII/53/03 Rady Powiatu Bartoszyckiego 

                                                          z dnia 26 września 2003 r

 Przedstawia w czerwonej tarczy dwa topory (berdysze) obuchami do siebie w słup,

 w podstawie tarczy piramida z piętnastu kamieni barwy srebrnej

 (bartosze, kliny kamienne wielkości dłoni używane do walki) w układzie 1-2-3-4-5. 

Ponad kamieniami korona złota wysadzana kamieniami zielonymi i czerwonymi.

 Symbolika nawiązuje do tradycji pruskiego plemienia Bartów, a także do tłumaczenia 

niemieckiej nazwy Bartoszyc - "Bartenstein", to jest Toporzy Kamień.

 Nazwę Bartenstein, co można tłumaczyć na różne sposoby – jako kamień lub skałę Barcji (Bartów), bądź „toporowy kamień"

                                                                      Flaga powiatu


                                                                      *****

              Do 1945 r tereny obecnego powiatu znajdowały się w granicach powiatów

                                  Landkreis Bartenstein i Landkreis Preußisch Eylau

                                                    

Herb powiatu nawiązuje do herbu  Bartoszyc i  elektrowni wodnej  
  na  Łynie  w Friedland „Ostpreußenwerk” (od  1923 roku)
 
 
 


                                                      

 

                    W 1945 r   powiaty te  zostały przecięte nową granicą polsko-radziecką    

             Polsce przypadły południowe 2/3 części powiatu frydlądzko-bartoszyckiego

                  z siedzibą powiatu Bartoszycami po południowej, polskiej stronie granicy

.          Z polskiej części powiatu frydlądzko-bartoszyckiego utworzono powiat bartoszycki,

                  który wszedł w skład nowo utworzonego woj. olsztyńskiego (1946) 

                                                  


                       Polsce przypadła południowa połowa powiatu iławeckiego
            Z polskiej części powiatu iławeckiego utworzono mniejszy powiat iławecki 

                                      z siedzibą w Górowie Iławeckim


                           . Powiat przemianowano na powiat górowski z początkiem 1959 roku

                          29 maja 1946 roku stał się częścią województwa olsztyńskiego

                          W 1961 roku tereny powiatu górowskiego,włączono do

                                                powiatu bartoszyckiego

                                               

                          Zlikwidowany w wyniku reformy administracyjnej z 1975 roku, 

                               przywrócony w 1999 roku. jako jeden z powiatów nowego  

                                   województwa warmińsko-mazurskiego.

                                                   


                                                               *************

                                                             Bartoszyce

               Miasto   w pd.-zach. części Niziny Sępopolskiej w dolinie (pętli) rzeki Łyny

                              , graniczy ze wszystkich stron z gminą wiejską Bartoszyce

                                                             Powierzchnia - 11 km2

                                                                         Herb miasta

                                                                                od ..

przedstawia na czarnej tarczy dwa skrzyżowane białe topory na białej podstawie podzielonej poziomo czarnymi liniami na trzy białe pasy, z których górny jest najkrótszy a dolny najdłuższy

Herb jest herbem mówiącym – nazwa miasta Bartoszyce bierze się z języka staroniemieckiego

             Barte oraz staropolskiego Barta oznaczających topór z szerokim ostrzem.

                                kowany w 1409 r.


                     Pod względem historycznym Bartoszyce leżą w Prusach Dolnych

Krzyżacy wybudowali tu w 1240 r. jeden z pierwszych zamków warownych w Prusach Dolnych

murowany zamek wybudowano po 1274. 

W 1326 nadano miastu przywilej lokacyjny i nazwę Rosenthal

W 1332 miasto lokowano ponownie, nadając mu nową nazwę Bartenstein.

1332-1525  w składzie państwa krzyzackiego

   prus ksiazecych

  1818 r Bartoszyce trafiają do okręgu – powiatu ziemskiego (landkreis),  Frydland.

 W 1902 r. Bartenstein stał się siedzibą powiatu powiatu o tej samej nazwie

 W ich efekcie 4 lutego około 4 nad ranem Armia Czerwona weszła do miasta. 

Szacuje się, iż podczas działań wojennych i wywołanych nimi pożarami miasto zostało

 zniszczone w około 50%

 niemiecką ludność zastąpiono polskimi i ukraińskimi przesiedleńcami.

                                  Od 1946 roku siedziba powiatu.

  Po włączeniu miasta do Polski dzisiejszą formę ustalono oficjalnie 19 maja 1946 r

 

                                                                           *****

                                                        Gmina Bartoszyce

                                        leży   w centralnej części powiatu bartoszyckiego.

            Sąsiaduje z: gminą miejską Bartoszyce, gminami Bisztynek, Górowo Iławeckie, Kiwity,

                                           Lidzbark Warmiński, Sępopol oraz z Rosją.

                                                            Powierzchnia- 427,2 km²

                                            Siedziba gminy znajduje się w Bartoszycach

                                                                          Herb gminy

                                                   Gmina posługuje się herbem miasta 

                                            z innym kształtem  dołu tarczy (zaokrąglonym)


                 Od    1 stycznia 1973 r.. gmina Bartoszyce z siedzibą w Bartoszycach

          1 stycznia 1999 r. województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie bartoszyckim.


Sołectwa: 

Barciszewo, Bąsze, Bezledy ,Dąbrowa, Galiny, Gromki, Kiersity, Kiertyny Wielkie, Kinkajmy, Krawczyki, Łabędnik, Łojdy, Maszewy, Minty, Nalikajmy, Osieka, Połęcze, Rodnowo, Skitno, Sokolica, Spytajny, Szylina Wielka, Tolko, Tapilkajmy, Trutnowo, Wajsnory, Węgoryty,  

Witki, Wirwilty, Wojciechy ,Żydowo

                                                                      ******

                                                      Górowo Iławeckie

                                     miasto  20 km na zachód od Bartoszyc

                            graniczy ze wszystkich stron z gminą wiejską Górowo Iławeckie

                                                          Powierzchnia  -3,32 km2

                                                                                  Herb miasta

       przedstawia na złotej tarczy czerwonego lisa na zielonej murawie z białą gęsią w pysku

. Po heraldycznie prawej stronie widnieje połowa zielonego drzewa, po lewej ceglany mur. 

      Przez otwór w murze widać kościelne wieże

 

                                                                                               ******

                                                                   

                      Najstarsza pieczęć miejska, przyłożona na dokumencie przystąpienia Górowa do 

                                  Związku Pruskiego datowana jest na rok 1440. 

                             herb przedstawiał wilka porywającego jagnię. 

                       Od połowy XVII wieku wilka zastąpił czerwony lis z białą gęsią w pysku


            Górowo Iławeckie leży w historycznych Prusach Dolnych, na obszarze dawnej Natangii

                                        wschodniej części Wzniesień Górowskich

 

 Początkowo miasto nazywano Landsberg. Po przyłączeniu miasta do Polski w 1945 r.,

 zapadła decyzja o nadaniu mu nowej, polskiej nazwy. Komisja nazewnicza, nawiązując do znaczenia nazwy niemieckiej, utworzyła formę Górowo i dołożyła przymiotnik iławecki (początkowo Pruski

od historycznej stolicy powiatu.

  Do XIII wieku okolice te zamieszkiwali Prusowie z plemienia Natangów.

  Po zakończeniu podboju Prus w 1283 na terenie Prus Dolnych nastąpiło intensywne osadnictwo.

 5 lutego 1335 Górowo Iławeckie dostaje prawa miejskie od komtura bałgijskiego 

      Henryka de Muro

  W latach 1482–1809 miastem lennym, prywatnym, należącym początkowo do rodziny 

                                    Truchess-Waldburg, a następnie do rodziny von Schwerin.

                 Od 1818 miasto należało do powiatu Iława Pruska  ( Kreis Preußisch Eylau )

 

                  2 lutego 1945 Górowo zostało zdobyte przez wojska radzieckie.

                              VI.1945 przejęcie miasta przez administrację polską.

               1946  -przesiedleńcy z Białorusi, Litwy, Wileńszczyzny oraz Litwy Kowieńskiej 

                            zasiedlają miasto w miejsce wysiedlonej ludności niemieckiej

                      1947  przybył znaczny transport osadników narodowości ukraińskiej

                                   osiedlonych w ramach akcji „Wisła"

            Miasto Górowo Iławeckie zostało siedzibą nowo powstałego powiatu iławeckiego,

                        który stał się częścią województwa olsztyńskiego ,

                      w  1958 roku  został przemianowany   na powiat górowski

         W 1961 roku tereny powiatu górowskiego, a wraz z nim Górowo Iławeckie, 

                                         włączono do   powiatu bartoszyckiego

  W latach 1945–1975 miasto należało do starego województwa olsztyńskiego,

                w 1975 roku stało się częścią mniejszego województwa olsztyńskiego

                            . 1973  -Miasto i gmina Górowo Iławeckie

     Od 1 stycznia 1999 roku województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie bartoszyckim.

                                    Podział  na gminę wiejską i miejską. 

 

                                                                     ******

                                                    Gmina Górowo Iławeckie

                                       w północno-zachodniej części powiatu bartoszyckiego.

                                     Siedziba gminy znajduje się w Górowie Iławeckim.

                                                             Powierzchnia -416 km² 

                                                                         Herb

                                                                              ?

          Gmina wiejska Górowo Iławeckie sąsiaduje z: gminą miejską Górowo Iławeckie, 

             gminami Bartoszyce, Lelkowo, Pieniężno, Lidzbark Warmiński oraz z Rosją.

 

                                                                                ******

                                                                      Bisztynek

                                                               Miasto i Gmina Bisztynek

                                    – miasto na Warmii siedziba gminy miejsko-wiejskiej Bisztynek. 

                                                           lezy 25 km na pn. od Biskupca

                                                       Powierzchnia -2,16 km²(miasto)

                                                                  - 
203,55 km² (gmina)

                                                                         Herb miasta

                                                         

                        przyjęty Uchwałą Nr XXVII/159/17 Rady Miejskiej w Bisztynku 

                                                            z dnia 31 marca 2017 r

 Herb przedstawia w polu błękitnym tarczę z herbem osobistym biskupa Henryka III Sorboma 

(w polu czerwonym, srebrny mur łamany w kształcie dwustronnych schodów), za nią złoty pastorał biskupi w skos na opak ze zwieszającą się z niego chustą srebrną (pannisellus) o trzech chwostach.

 nawiązuje do najstarszej zachowanej pieczęci miejskiej z końca XIV w

 


                                                                               ****

                                                                                 Flaga                                                             



                                                                          *****


        Od  XIX w. do 2017 r. miasto używało herbu przedstawiającego w czerwonym polu złoty

                                         pastorał biskupi przepasany niebieską wstęgą.

                          Pastorał tkwił w skale koloru srebrnego. Był to tzw. herb mówiący.

                                 Ukształtowany w XIX w., nawiązujący on do niemieckiej nazwy miasta

                                                   (Bischofstein – "biskupi kamień")



                         Nazwa miasta wiąże się z największym głazem narzutowym na Warmii i Mazurach

                     (niemiecka nazwa Bischofstein oznacza biskupi kamień).

                                          Kamień ten nazywany jest Diabelskim Kamieniem


            Nazwa Bisztynek (Bisschofsteyn) po raz pierwszy została wymieniona w dokumencie 

                                                         lokacyjnym z 1448 r

            Polska nazwa Bisztynek powstała w czasie przynależności Warmii do Rzeczypospolitej.

            Obecna nazwa Bisztynka została zatwierdzona administracyjnie 12 listopada 1946

 

              Bisztynek założony został najpierw jako wieś w 1346 na miejscu wcześniejszej 

                         osady pruskiej   o nazwie Strowangen.

          Przez niemieckich kolonistów wieś nazwana została Schöneflys (Piękny Strumień)

                W dniu 30 kwietnia 1385 miasto lokował biskup warmiński Henryk Sorbom.   

 Prawa miejskie Bisztynka w dniu 26 grudnia 1448 r. potwierdził biskup Franciszek Kuhschmalz.

 . Bisztynek od 1466 roku (pokój Toruński) po rok 1772 (I Rozbiór Polski) znajdował się w 

                                             granicach Królestwa Polskiego.

             Wskutek I rozbioru Rzeczypospolitej w 1772 r. Bisztynek przeszedł pod władzę Prus.

                           Bisztynek zajęty został przez armię sowiecką 31 stycznia 1945 roku.

                                                             w powiecie reszelskim

                                                            Od   1973    gmina

                                                   do 1975  -  w powiecie biskupieckim

                                                            1975-1998 w woj. olsztyńskim


Sołectwa:  Bisztynek-Kolonia, Dąbrowa, Grzęda, Księżno, Lądek, Łędławki, Nowa Wieś Reszelska, Paluzy, Pleśno, Prosity, Sątopy, Sułowo, Troksy, Troszkowo, Unikowo, Warmiany, Wojkowo, Wozławki.

 

                                                                      logo od 2014 r

                                                                *****************

                                                                     Sępopol

                                                                Miasto i Gmina Sępopol

             Miasto położone jest na Nizinie Sępopolskiej, nad Łyną, przy ujściu rzeki Guber

                                    Gmina sąsiaduje z gminami: Barciany, Bartoszyce, Korsze. 

                                               Graniczy z rosyjskim obwodem kaliningradzkim.

 

                                                       Powierzchnia   gminy - 246,58 km²

                                                                 miasta-  4,63 km²

                                                                       Herb miasta

                                   potwierdzony w Statucie  Gminy Sępopol  z 2012 r

przedstawia na srebrnej tarczy herbowej czerwoną, ceglaną i blankowaną bramę miejską z takąż basztą po lewej stronie, pływające na złotej łodzi po błękitnych wodach. Baszta dodatkowo posiada szpiczasty dach. 

 Jest to herb mówiący, odwołujący się do pierwotnej postaci niemieckiej nazwy miasta

                Schiffenburg - warownia  okręt)

                                                                           *****

 



 Sępopol dawniej otoczony był wodami, z trzech stron bowiem otaczała miejscowość rzeka

 Łyna i Guber, a z czwartej - kanał przekopany między rzekami.

 W języku niemieckim nazwa miasta ustaliła się jednak ostatecznie w formie Schippenbeil,

 Polska nazwa Sępopol jest fonetycznym przyswojeniem formy Schippenbeil, powstałym

 w procesie osadnictwa mazurskiego w Prusach Książęcych.

 

  Sępopol leży w historycznych Prusach Dolnych, na obszarze dawnej Barcji.

                                           1319 - zamek krzyżacki

                                           1351  -prawa miejskie

                                         Od 1525 w Prusach Książęcych       

                               Od 1657 pod panowaniem brandenbursko-pruskim,

                                       w 1701 weszło w skład Królestwa Prus

 


                                             2 .II.  1945 -zajęcie przez wojska radzieckie

                                                     zniszczenie w 75 % miasta

                                                         utrata praw miejskich 

                                                       1959 - prawa osiedla

                                        W   1973 miejscowość odzyskała prawa miejskie.

                                                       1975-1998 w woj olsztyńskim

 

                                                                         *******

                                                           Znaczki pocztowe

                                                                  Królestwo Prus

                                                                           1650-1867

                                          Stempel numerowy 72 Bartenstein (Bartoszyce)

                                                                           *****

                                                        Związek Północnoniemiecki

                                                                     1868-1871

 


                                                                         Niemcy

                                                                      1872-1945

                                

                                                            Plebiscytowe (Okręg Olsztyn)

                                                                      III -IX. 1920


                                                                             *****

                                                              Znaczki polskie

                                                                            od 1945 r






Brak komentarzy:

Prześlij komentarz