czwartek, 1 października 2026

Mokka

                                          Miasto w Jemenie, port nad Morzem Czerwonym

                                             na  przybrzeżnej pustynnej  równinie  Tihāma 

                                             74 km na północ od  cieśniny Bab el-Mandeb

                                               Admnistracyjnie leży  w muhafazie Taizz

                                                  (ok. 94 km na zach. od miasta Taizz)

 

                                                                           ***

                                                                           Mokka

                                                                 المخا ,  ( al-Mukha)

                                                                          ang.Mocha



                                                                      Mocha, Mukha

                                                                              *****

                                  Słowo mokka jest obecne w większości języków świata 

                               i odnosi się do kawy, która  była  eksportowana przez ten port. 

                                                                               ***

                                    Mokkę  założono w XIV w  ( wioską rybacką )

                                 1538 -  poporzadkowanie  Imperium Osmańskiemu

                                              rozwinęli Mokkę  jako miasto portowe


                                  Od XVI do XIX w Mokka była ważnym rynkiem

                                    eksportowym  kawy  transportowanej z różnych 

                                     terenów półwyspu arabskiego  i  Etiopii (Harar),

                                                  kadzidła, mirry i innych towarów

                      , przyciągając kupców angielskich, holenderskich i francuskich. 

                                 

                                                Od  1636  r  w imamacie  Zajdytów

                                                          (Muhammad I al- Mu'ajjad )

                                               W XVIII w. zaraza zabiła połowę ludności 

                                            IV.1837  -   pod  kontrolą kedywa Egiptu

                                          1849-1918  ponownie w  Imperium Osmańskim 

                                                                      (sandżak Taizz) 

                                                   miasto portowe, pierwszy port na północ

                                                         od cieśniny Bab-el-Mandeb

                                                      

                                                                           1907

Upadek rozpoczął się wraz z rozbudową portu w Adenie w poł. XIX w
 
  i rozwój plantacji kawy  na Jawie  i powstanie południowoamerykańskiego 
 
przemysły kawowego
 
 
Od   1918 – w  Mutawakkilickim Królestwie Jemenu 
 
, główny port dla stolicy Jemenu- Sany

                                                     Mokka  na brytyjskiej mapie z lat 40-XX w.

                                                      Mokka  na amerykańskiej  mapie z lat 50-XX w. 

                                                       W 1955 r -  budwa  nowego portu 

                                                   1962 - w Arabskiej Republice Jemenu

                                                Mokha był kada (dzielnica) prowincji Taizz,

                             podzielona na dwa nahiye (podokręgi): al-Mukha i al-Makbara. 

                                                               do1970  wojna domowa  .

                                             Od  1990 w  zjednoczonej  Republice Jemenu 

 

                                               

                                                      Od 2015 r trwająca wojna domowa

 

                                                                           *****

                                                             Znaczki pocztowe

                                                                      Znaczki  Turcji

                                                                         1868 - 1918

                                                               

                                                                            *****

                                                                      Znaczki Jemenu

                                                                           od 1926

                                               

                                  

         
 

*** 
 
          
                  

                                             

                                                                                   *****

  
                                                                            1968

                                             Na znaczku  jemeńskiego  rządu królewskiego

                                                meczet i mauzolem szejka  al-Szadhiliego

                                   Szejk Ali bin Omar al-Szadhili (żyjący na przełomie XIV i XV w)

                                                         mistrz suficki i patron Mokki. 

                                   Według  legend to on sprowadził krzewy kawowca do Jemenu

                                                i spopularyzował picie naparu z kawy

                          Sufici pili kawę, aby utrzymać koncentrację i siły podczas całonocnych,

                                                              mistycznych modlitw


                                                                           ****

 






środa, 30 września 2026

Trójstyki granic państwowych na jeziorach

                                                                    Europa 

                                                           Jezioro Bodeńskie

                                                                 niem. Bodensee

                    jezioro u podnóża Alp, na pograniczu Niemiec, Austrii i Szwajcarii,

                                   trzecie pod względem wielkości w Europie Środkowej

                                                           Powierzchnia-538,5 km²

                 Granice państwowe na jego wodach nigdy nie zostały oficjalnie wytyczone.

                          Administracje krajów nadbrzeżnych stosują tzw. techniczne granice 

                  (Technische Grenze) do celów praktycznych, kartograficznych i policyjnych,

                         które jednak nie mają statusu ostatecznych granic międzynarodowych

 


             Państwa zgadzają się, że terytorium bliskiego brzegu należy do danego państwa

                        a  pozostała powierzchnia jest obecnie   wspólnie zarządzana jako własność

                                                                  trzech krajów sąsiednich

                                                                              ******

                                             Jezioro Bodeńskie w atlasie geograficznym  z  1914 r

                                                                                ****



 


 

 

                                                                      *********

                                                          Jezioro Prespa

                    jezioro u zbiegu granic Macedonii Północnej, Albanii i Grecji,

                                                   w historycznym regionie Prespa.

                           Leży w tektonicznym obniżeniu na wysokości 967 m n.p.m.

 

                                                   maced.  Преспанско Езеро

                                                   alb.  Liqeni i Prespës

                                  grec. Λίμνη Μεγάλη Πρέσπα

 

                                     Powierzchnia jeziora  wynosi  259 km² ( 273 km²)

                      Jego największa część - 177,3  km² należy do Macedonii Północnej

                                   46,3  km²  należy do Albanii  i Grecji- 41,3 km²                     

                           

                   Na jeziorze znajduje sie  trójstyk  granic Albanii ,Grecji i Macedonii Pn.

                                  1,3 km   na pd.-zach. od wyspy  Golem Grad 

                                               40°51'13.7"  N 20°58'49.5"E.

                                         

                         Traktatem z Bukaresztu 10 .VIII. 1913 r  podzielono jezioro

                                   na część południową - grecką i serbską  na północy

                             W 1924 r   po korektach granicy- powstał trójstyk  granic

                                       Królestwa SHS (Jugoslawii) , Albanii i Grecji

                                 

   7.VI.1941-1944 jugosłowiańska część jeziora
 
    została włączona do Albanii okupowanej przez Włochy    
 
 Traktat paryski w 1947 r
 
przywrócił  granice ustalone w 1924 r  
 

 
                                                                                ****

                                                        Po rozpadzie Jugosławii w 1991 r

                                   powstał trójstyk Macedonia (od 2019 Macedonia Północna)

Albania i Grecja
 
 
 
                                                                             *****
                                                                              *****

Butrint

                                              Butrint  starożytny Buthrotum lub Bouthrotos,

               niewielka osada i stanowisko archeologiczne w południowej Albanii 

                                             ok. 20 km na południe od miasta Saranda

                             przy granicy z Grecją, od 1992 rwpisane na listę światowego 

                                                    dziedzictwa kultury UNESCO. 



.                W 2002 r na terenie wokół wykopalisk ustanowiono Park Narodowy Butrint.

                                  (Parku Kombëtar i Butrintit )  obejmujący  ok. 18 km²

                           Oddalone ok. 3 km od cieśniny Korfu, zachowane w wyjątkowo dobrym 

                                        stanie miasto antyczne, usytuowane przy słonym jeziorze 

                                                       i łączącym  je z morzem kanale Vivari. 

                                 Półwysep z ruinami porasta bujna roślinność; przy podwyższonym

                                               stanie wody bywają  one częściowo zalane

                                      ******


                               W starożytności kolonia grecka założona w VII/VI wieku p.n.e

                                                      na miejscu iliryjskiej osady Ksamil

                    Miasto portowe, które stało się też ważnym ośrodkiem kultu boga Asklepiosa.

                             w 167 p.n.e. znalazło się pod rządami Rzymian i uległo ich kolonizacji

                                                   (Colonia Iulia/Augusta Buthrotum).

                                            Później część bizantyjskiej prowincji Epir

                                     Od 451 r  n.e. stolica biskupstwa Buthrotum (do XV w) 

                                       znanego z kultu lokalnego  męczennika – św. Terinusa                                                        

                                 Jako ważny ośrodek portowy funkcjonowało  do VI w. n.e.,

                                                 kiedy kilkakrotnie zostało spustoszone.

 

                                            W średniowieczu  scena  walk  toczonych

                                           przez Bizancjum z Normanami i Wenecjanami 

                                   , a następnie pomiędzy Wenecją i Imperium Osmańskim

                                  W  1204  Butrint dostał się pod władzę despotów Epiru,

                                   Od 1386 do 1718   służył jako twierdza Republice Weneckiej

                                                       

                                          Od 1718 w  Imperium Osmańskim   , upadek miasta

                              1797-1798 -okupacja francuska część dep.Corcyre (Wyspy Jońskie)

                                           1798 - okupacja turecka   (Ali Pasza z Tepeleny)


                                  1800-1806  Butrint (wraz: Pargą, Prewezą i Wonitsą)

                                              w  autonomicznej  Republice Siedmiu Wysp 

                                                       Od 1806 - część wilajetu Janiny

        

                                Na pocz. XIX w była to jedynie  osada rybacka w sąsiedztwie 

                                                        zrujnowanych fortyfikacji

                                                1913-1916 część Epiru Północnego

                                                  1916-1920   okupacja włoska

                                                        1920-  przyznanie Albanii

                             Pierwsze wykopaliska na tym terenie zostały podjęte w 1928 -1935

                                                przez włoskiego archeologa Luigi Ugoliniego.

                                   Kontynuowane przez albańskich archeologów po II wojnie światowe

 

                                                                              *****

                                                              Znaczki pocztowe 

                                               Znaczki Albanii 

                                                                   o tematyce Butrint

Colnect-2313-637-Lake-Butrinto.jpg  

   1930. Mi 217,218, 223

                                                              Znaczki z jeziorem  Butrint 

                                                                              ******

                                                                               1934

       

Nadruk upamiętniający powrót do władzy Ahmeda Zogu
 
24 grudnia 1934  -(Triumf Legalności). 

                                                                       Mi 242,243, 248

                                                                           ******

                                                                              1939 

Mi 284, 285, 290

Nadruk
 
Zgromadzenie Ustawodawcze  12 .IV. 1939 r
 
 
 
 
****** 
1945 
Nadruk  
 
1943-1945  Albańska Armia Ludowa 
 
 czerwona gwiazda i nowa wartość 
 
                  

                     

                    

                                              ****

      
 

                                          *****

 

                       

                                     

                                                                            ********

 


    

********

                                                                          ****