Wojtek z Roztoki.

poniedziałek, 16 marca 2026

Nowe miasta w Polsce 2026

1 stycznia 2026 prawa miejskie uzyskały

Janów Podlaski

w powiecie bialskim, w województwie lubelskim

Leży nad Krzywką, na obszarze Niziny Południowopodlaskiej

ok. 19 km na pn. od Białej Podlaskiej

5 km na pd. od Bugu, na którym przebiega granica z Białorusią

Powierzchnia - 4 km²

Ludność -2,6 tyś.

*****

Herb

od 2018 (statut gminy)

*****

Pod względem historycznym Janów Podlaski leży na Polesiu,

w dawnej ziemi brzeskiej (powiat brzeskolitewski

w województwie brzeskolitewskim )

Prawa miejskie w latach 1465–1870, 1919–1940,

1944–1946 i od 2026

****

1423 r litewski książę Witold darował wieś Porchów

łuckiemu kościołowi katedralnemu.

W 1465 Porchów uzyskał prawa miejskie chełmińskie

i od imienia ówczesnego biskupa Jana Łosowicza

przyjął nazwę Janów Biskupi.

W 1795 r. pod zaborem austriackim ( Galicją Zachodnią lub Nowa Galicja)

1809 r w Księstwie Warszawskim

1815 r. w Królestwie Polskim (Kongresowym)

w zaborze rosyjskim.

1818 - 1867 mocy bulli papieża Piusa VII Ex imposita Nobis

Janów stał się siedzibą diecezji janowskiej

(Podlachiensis seu Ianoviensis) i jej biskupów.

Od 1867 w guberni siedleckiej

i powiecie konstantynowskim z siedzibą w Janowie.

1 stycznia /13 stycznia 1870 zdegradowanie do rangi osady

odrębna, jednoosadową gmina Janów

W 1912 gmina weszła w skład nowo utworzonej guberni chełmskiej

X.1915 - II.1919 okupacja niemiecka

podlegała niemieckiej Inspekcji Etapów Bug, z siedzibą w Brześciu.

(Etappen Inspection Bug Armee)

22. X.1919 przywrócenie praw miejskich

Do 1932 Janów był siedzibą powiatu konstantynowskiego

1.IV. 1932 utracił status miasta powiatowego

wraz ze zniesieniem powiatu konstantynowskiego

, zostając włączony do powiatu bialskiego

wieś w gm. Janów Podlaski w woj. lubelskim

1939-1944 okupacja niemiecka

1940 – zniesienie prawa miejskiego

1944 – przywrócenie staus quo sprzed wojny

1954

Od 1954 -siedziba władz gromady Janów Podlaski

1.I. 1973 reaktywowanie gminy Janów Podlaski

w obecnych granicach

1975–1998 w woj. bialskopodlaskim

1.I.2026 odzyskanie statusu miasta

****

Janów słynie z hodowli koni czystej krwi arabskiej prowadzonej

przez Stadninę Koni Janów Podlaski.

Stadninę utworzono na wniosek Rady Administracyjnej Królestwa Polskiego

dekretem cesarza Aleksandra I w 1817 r

Rządowe stado koni, które stało się zaczątkiem późniejszej stadniny

Siedziba stadniny znajduje się w Wygodzie k. Janowa,

w założonym w 1817 zespole klasycystycznych stajni.

******

Lotnia Tańskiego

W czerwcu 1896 r w Wygodzie k. Janowa Podlaskiego

Czesław Tański ( 1862-1942 )dokonał pierwszych prób wzlotów szybowcem

Były to pierwsze próby tego rodzaju w Polsce

******

Stanisławów

miasto w pow. mińskim, w woj. mazowieckim

16 km na pn od Mińska Mazowieckiego

Powierzchnia -10,4 km²

Ludność -1,7 tyś.

Herb

ustanowiony 5 .XI. 1992

Herb przedstawia na tarczy w polu niebieskim biskupa Stanisława ze Szczepanowa

w stroju pontyfikalnym z pastorałem w dłoni i Piotrowinem klęczącym u jego stóp.

Jest to nawiązanie do miejscowego kościoła oraz historycznej

pieczęci miasta Stanisławów

Pieczęć z ww. herbem używana była jeszcze w XVIII w.

W XIX w. herbu tego nie używano , a na pieczęciach miejskich umieszczano

godła państwowe Księstwa Warszawskiego , Królestwa Polskiego ,

Rosji , guberni warszawskiej

*****

Przed powstaniem Stanisławowa, istniała osada targowa

w dawnej Puszczy Sulejowskiej, leżąca w połowie drogi do Liwu.

Osada ta, zwana Cisek, /Czysek należała do rodziny szlacheckiej z Łowczewa

W pocz. XVw. przeszła drogą zmiany na własność Janusza I, księcia mazowieckiego.

Wieś książęca Cisek 2 maja 1523 roku otrzymuje chelmińskie prawa miejskie

od książąt mazowieckich Stanisławowa (1500–1524) i Janusza III (1502–1526)

1536–1795 r starostwo niegrodowe

1578,1591,1633, 1746, 1779 - potwierdzenie praw miejskich

1795 r w zaborze austriackim,

od 1809 w Księstwie Warszawskim

1815 w zaborze rosyjskim w utworzonym Królestwie Polskim.

1812–1866 miasto obwodowe i powiatowe

W 1866 zlikwidowano powiat stanisławowski

Od 2 .VIII. 1919 należał do województwa warszawskiego

W 1954 Stanisławów został siedzibą władz gromady Stanisławów

1973 r ponownie siedzibą nowej gminy Stanisławów,

a także siedzibą sołectwa, w pow. mińskim w woj. warszawskim

1975–1998 Stanisławów administracyjnie należał do woj. siedleckiego

1.I. 2026 status miasta

*****

Małkinia Górna

miasto w gminie miejsko-wiejskiej Małkinia Górna,

w pow. ostrowskim, w woj. mazowieckim

Położona jest na prawym brzegu Bugu, ok. 1 km od koryta rzeki.

Powierzchnia - 6,97 km²

Ludność -4,8 tyś.

Herb

ustanowiony 31.VIII. 2002 r

na tarczy koloru zielonego złotą sosnę,

stojącą nad srebrną linią falistą (symbolizującą Bug).

Flaga

Współczesna Małkinia Górna powstała wskutek połączenia wsi rządowej

Małkinia Górna z osiedlem kolejowym, powstałym w związku z budową linii kolejowej

w drugiej połowie XIX w

1868–1954 w gminie Orło

W latach międzywojennych siedzibę gminy Orło

przeniesiono do Małkini Górnej

Wieś i osada Małkinia Górna należały w tym okresie

do woj. białostockiego

, a od 1 kwietnia 1939 do woj. warszawskiego

Podczas okupacji niemieckiej istniała

gmina Małkinia Górna w G G

Do lat 1950. obie miejscowości odrębne jednostki administracyjne

– Małkinia Górna-Wieś i Małkinia Górna-Osada.

1954- siedzibą władz gromady Małkinia Górna

1973 r Małkinia Górna stała się siedzibą nowej gminy Małkinia Górna

w pow. ostrowskim w woj. warszawskim

W 1975–1998 administracyjnie należała do woj. ostrołęckiego

1.I. 2026 Małkinia Górna otrzymała status miasta

******

Staroźreby

miasto położone jest na Wysoczyźnie Płońskiej

w pow. płockim, w woj. mazowieckim

24 km na pn. wsch. od Płocka

Powierzchnia -3,9 km²

Ludność -2,1 tyś.

Herb

Przyjęty 18.VI.1998 jako herb gminy Staroźreby

Zielone pole otoczone jest 6 drzewami i 5 pniakami

ma symbolizować - łan, staropolską miarę gruntu

zwaną też zrębem.

Liczba drzew i pniaków daje sumę 11, ponieważ Staroźreby

należały do parafii Zagroba, która powstała w XI w.

W środku pola stoi neogotycka brama prowadząca

do pałacu w Staroźrebach

Nad bramą korona książęca - tereny obecnej gminy

były w XV w. własnością księcia Ziemowita IV Mazowieckiego

******

Pod względem historycznym Staroźreby leżą na Mazowszu,

w ziemi płockiej

Nazwa miejscowości Staroźreby składa się z dwóch członów:

„Stary” oraz „Źrzeb”.

Staropolskie wyrażenie „źrzeb”, a nowopolskie „źreby”

znaczyło dział ziemi, miarę roli, łan.

W okresie piastowskim była to wieś książęca

W 1495 - 1793 w woj. płockim

1793-1807 w zaborze pruskim

1807-1815 w Księstwie Warszawskim

Od 1837 - w guberni płockiej

i utworzonym tam w 1867 roku powiecie płockim

W 1867 roku powstała zbiorowa gmina Staroźreby

z siedzibę władz w Zdziarze Wielkim

1954 siedziba władz gromady Staroźreby

W 1973 siedziba reaktywowanej gminy Staroźreby

w pow. płockim w woj. warszawskim

1975–1998 administracyjnie należały do woj. płockiego

1.I.2026 - uzyskanie statusu miasta

*****

Branice

miasto w pow. głubczyckim, w woj. opolskim

na granicy polsko-czeskiej, ok. 20 km na pd.- zach. od Głubczyc

nad potokiem Wilżyna, u podnóża Gór Opawskich, na Płaskowyżu Głubczyckim

Powierzchnia - 12,7 km²

Ludność -1,9 tyś.

Herb

Przyjęty jako herb gminy 29.XI.1996 r

Uchwała Nr XXX/133/96 rady Gminy Branice

Wieża kościelna -symbolizuje kościół pw. Wniebowzięcia NMP w Branicach.

Złota włócznia świętego Maurycego nawiązuje do polskiego

panowania na Morawach w czasach Boleslawa Chrobrego

1003 - 1021(1031)

Po lewej pastorał z maleńką majuskułą „N” symbolizuje

biskupa Józefa Nathana który zainicjował budowę

Miasteczka Miłosierdzia w Branicach (Branitzer Heil- und Pflegeanstalten)

Srebrno-czerwona wstęgą z końcami unoszącymi się do góry

-nawiązuje do polskiej flagi

Tzw. herb wielki

. wzorowany na herbie Opawy

******

cz. Bránice, niem. Branitz

Nazwa miejscowości może pochodzić od słowa „brama” lub „bronić”,

położenie na historycznych Morawach

Pierwsze wzmianki o miejscowości pochodzą z końca XIII w. (1278)

kiedy to jako Branicz należała do księstwa opawskiego,

wydzielonego z Margrabstwa Moraw.

od końca XV wieku było już uważane za część Górnego Śląska.

W okresie pruskim, po wojnach śląskich, stała się częścią

powiatu głubczyckiego (Kreis Leobschütz)

W 1903 r "Zamek Branicki" wraz z folwarkiem, został nabyty

przez Fundację Maryjną ks. J. Nathana i zmieniony w część zakładu

psychiatrycznego w Branicach

Po II wojnie światowej Branice znalazły się w granicach Polski,

nazwa została oficjalnie zatwierdzona 12 .XI. 1946

Ludność niemiecka ludność została wysiedlona

Lokalna ludność, w tym Morawcy, została uznana za polską

1946- 1950 w woj.śląśkim

Od 1950 - w woj.opolskim

*****

Janów

Miasto w pow. częstochowskim, w woj. śląskim.

znajduje się rzeką Wiercicą, prawym dopływem Warty

na Wyżynie Częstochowskiej

24 km na pd.- wsch. od Czestochowy

Powierzchnia -9,2 km²

Ludność -1 tyś.

Herb miasta

od 2010 r

Jest to herb rodowy jego założycieli – Koniecpolskich -Pobóg.

Pierwszy znany wizerunek herbu Janowa pochodzi z pieczęci

miejskiej z 1690

1855–1870 nowi właściciele, Krasiccy, zmienili herb miejski

na Ślepowron

******

Pod względem historycznym Janów leży w ziemi krakowskiej,

stanowiącej część Małopolski

Janów został założony w 1696 r przez Jana Aleksandra Koniecpolskiego

1793 w zaborze pruskim (Südpreußen, Prusy Południowe)

Księstwa Warszawskiego

W 1815 roku wszedł w skład Krolestwa Polskiego ( Kongresówki)

Od 1867 r w guberni piotrkowskiej,

w powiecie częstochowskim

Zdegradowany do rangi osady 19 maja/31 maja 1870

i włączony do gminy Potok Złoty,której został siedzibą.

powiatu częstochowskiego w guberni piotrkowskiej

W okresie międzywojennym gmina Złoty Potok należała

do pow. częstochowskiego w woj. kieleckim

6 .VII.1950 roku została wraz z całym pow. częstochowskim

przyłączona do woj. katowickiego

1954 - siedziba władz gromady Janów

Od 1973 siedziba reaktywowanej gminy Janów ,

siedziba sołectwa, w pow. częstochowskim w woj. katowickim

1975–1998 Janów administracyjnie należał do woj. częstochowskiego

1 .I. 2026 status miasta

*****

poniedziałek, 9 marca 2026

Przedruki Groszy

Przedruki prowizoryczne stemplami Groszy

W zwiazku reformą systemu pieniężnego z dnia 28. X. 1950

, według relacji 1 stary złoty = 1 nowy grosz.

( 100 starych złotych = 1 nowy złoty)

Okręgowe Dyrekcje Poczty zaopatrzyły urzędy pocztowe

w stempelki ręczne z napisem „Groszy”

którymi zmieniano dotychczasową wartość

znaczków znajdujących się w obiegu .

Nadruki wykonywano lokalnie w różnych dyrekcjach pocztowych,

co zaowocowało ogromną liczbą odmian

( kolory, położenie nadruku )

Można rozróżnić 26 typów stempelków

Centralnej Składnicy Zaopatrzenia i dyrekcyjnych

i 22 typy lokalne

Stempelki groszy były umieszczane na wszystkich znaczkach

będących w obiegu ( Fi 395- 529) i znaczkach dopłaty.

Znaczki z nadrukami groszy zostały wycofane z obiegu 30.IV. 1952

Nadruki "Groszy" są najczęściej fałszowanymi znaczkami w Polsce.

****

****

*****

*******

Znaczki dopłaty

******

sobota, 7 marca 2026

Baranowicze

Miasto w zachodniej części Białorusi, w obwodzie brzeskim,

na Równinie Baranowickiej pomiędzy rzeką Szczarą i jej dopływem Myszanką.

139 km na pd. zach. od Mińska, 193 km na pn. wsch, od Brześcia

Siedziba rejonu baranowickiego

*****

biał. Баранавiчы

ros. Барановичи

Powierzchnia- 30 km²

Ludność ok. 180 tyś.

Herb miasta

Obecna wersja herbu

od 30 .XI.2012.

Przedstawiona w herbie lokomotywa parowa serii W-MB-ŻD

była pierwszym parowozem obsługującym Kolej Moskiewsko-Brzeską.

Kolej ta miała znaczenie miastotwórcze dla Baranowicz.

Godło to symbolizuje początki i rozwój miasta

Koło zębate symbolizuje późniejszy rozwój przemysłowy miasta

Kolory tła – czerwony i zielony, nawiązują do flagi Białorusi

*****

Wersja 1982-2012

Herb z konkursu z okazji 150. rocznicy założenia miasta

Flaga

*****

Pierwsza wzmianka o Baranowiczach pochodzi z 1627 r.

Anna Eufrozyna Sieniawska, córka wojewody trockiego A. Chodkiewicza,

zapisała wówczas tę wieś (wraz z majątkiem Mysz) swojemu synowi w testamencie.

W 1666 r. włości te nabył kasztelan nowogródzki M.W. Judycki

W II poł. XVIII w. wieś należała do Masalskich i Niesiołowskich

Do rozbiorów leżała w województwie nowogródzkim.

Po trzecim rozbiorze Rzeczypospolitej (1795 r.) znalazła się w granicach

Imperium Rosyjskiego.

1796 w gub. słonimskiej

1797-1801- guberni litewskiej

1801 w gub .grodzieńskiej

od 1842 w gub. mińskiej

****

Przekształcenie wsi Baranowicze w miasteczko, a następnie w miasto,

było związane z budową kolei w drugiej połowie XIX w.

Brześć-Moskwa i Równe-Wilno w 1870 r.

29 .XI.1871 r. na nowo wybudowanej stacji kolejowej kolei Moskiewsko-Brzeskiej

został odprawiony pierwszy pociąg towarowo-pasażerski ze Smoleńska.

Stacja otrzymała nazwę „Baranowicze” – od położonej w pobliżu wsi

o tej samej nazwie

Wokół stacji kolejowej zaczęły równolegle rozwijać się dwie, początkowo

niezależne osady , które dały początek zabudowie miejskiej.

*****

W 1881 roku majątek baranowiczki został zakupiony przez hrabiego

Jana Lamberta Rozwadowskiego

Ponieważ hrabia był katolikiem, a katolikom nie wolno było kupować ziemi

w zachodnich guberniach Imperium Rosyjskiego,

Rozwadowski zarejestrował ją na nazwisko swojej żony Elżbiety,

która była prawosławna

Bliskość kolei doprowadziła do szybkiego wzrostu liczby ludności wokół stacji.

Rozwadowski sporządził plan dróg i działek i zaczął sprzedawać

swoją ziemię pod zabudowę.

27.V.1884 1884 Rozwadowski otrzymał pozwolenie na budowę miasteczka

6 .X. 1888 r. w Rozwadowie (Stare Baranowicze) utworzono samodzielną

administrację miejską.

Adm. w gminie Nowa Mysz (Новомышской волости)

Po dociągnięciu tu następnej trasy kolejowej Wilno-Łuniniec-Pińsk,

pojawiła się druga stacja „Baranowicze Poleskie”

(w odl. 2,5 km od stacji Baranowicze)

która stała się drugim centrum przyszłego miasta - Nowe Baranowicze

Adm. częściowo w gminach Nowa Mysz,Stołowicze, Jastrzębl, Darewo

***

W latach dziewięćdziesiątych XIX w.(1891) wieś Nowe Baranowicze połączyła

się ze miasteczkiem Rozwadowo (Stare Baranowicze )

Baranowicze-Rozwadowo miały samorząd miejski

i były lokalnym centrum gospodarczym.

w powiecie nowogródzkim w guberni mińskiej

Przyczyniło się do tego także przeniesienie garnizonów wojskowych

z Nowogródka i Horodyszcza.

W drugiej połowie XIX w do Baranowicz zaczęli ściągać licznie Żydzi.

Od 3.VIII.1914 r. do 8 .VIII.1915 r. w Baranowiczach

mieściła się siedziba rosyjskiego Sztabu Generalnego

( Ставка Верховного главнокомандующего)

w pobliżu stacji Baranowicze-Poleskie

Od września 1915 r. okupowane były przez wojska niemieckie.

6 km na wschód od miasteczka znajdowała się linia frontu niemiecko-rosyjskiego.

Po odejściu wojsk niemieckich, 5.I.1919 r., do miasta wkroczyły

oddziały Armii Czerwonej.

6.II. 1919 - stało się ono centrum powiatu baranowickiego guberni mińskiej.

W kwietniu 1919 Baranowicze zajęły wojska polskie,

a od lipca do września 1920 ponownie Armia Czerwona.

30. IX.1920 miasto zajęły wojska polskie

Po podpisaniu traktatu pokojowego w Rydze (1921 r.) Baranowicze

znalazły się w granicach II Rzeczpospolitej

W okresie międzywojennym były ważnym ośrodkiem gospodarczym

II Rzeczypospolitej, największym miastem woj. nowogródzkiego,

siedzibą pow. baranowickiego

Baranowicze stanowiły macierzysty garnizon

Nowogródzkiej Brygady Kawalerii

W 1938 uruchomiono lokalną rozgłośnię Polskiego Radia,

Polskie Radio Baranowicze

17 .IX. 1939 o godz. 14. miasto zostało zajęte przez Armię Czerwoną.

2 .XI.1939 zostały włączone do Białoruskiej SRR.

4 .XII.1939 stały się centrum administracyjnym nowo utworzonego

obwodu baranowickiego.

26 .VI. 1941 miasto zajęli Niemcy.

Baranowicze ( Baranowitschi) stały się siedzibą obwodu baranowickiego

Komisariatu Generalnego Białoruś ( Generalbezirk Weißruthenen)

6 .VII. 1944 r. miasto zostało ponownie zajęte przez Armię Czerwoną

(Operacja Bagration)

8 .I. 1954 r. zlikwidowano obwód baranowicki,

Miasto Baranowicze i 4 rejony likwidowanego obwodu

włączono do obwodu brzeskiego.

Baranowicze zdegradowano do funkcji siedziby rejonu –

początkowo nowomyskiego, a od kwietnia 1957 r. – baranowickiego.

Od 1991 - Baranowicze są częścią niepodległej Białorusi.

***********

Znaczki pocztowe

Znaczki Imperium Rosyjskiego

1858-1915

*****

Okupacyjne niemieckie

Landesbotenpost der 10. Armee

Ostland

1941-1944

****

Znaczki Polski

1920-1939

30 .X.1922 Baranowicze odwiedził

marszałek Józef Piłsudski

*****

Znaczki ZSRR

1939-1941 , 1944-

****

Znaczki Białorusi

Od 1992

***

Uładzimir Karwat (1958-1996)

białoruski pilot wojskowy, odznaczony tytułem Bohatera Białorusi,

był naczelnikiem bazy lotniczej w Baranowiczach.

W 2009 roku w Baranowiczach otwarto muzeum pilota

****