Wielki i Mały Tiuters

                                           Rosyjskie wyspy w środku Zatoki Fińskiej

                                 najbardziej wysunięte na zachód wysp pod suwerennością Rosji

                                          

                                                             Большой Тютерс

                                                                fin. Tytärsaari

                                                est. Suur Tütarsaar; szw. Tyterskär

                       Wyspa  znajduje się ok. 75  km na pd.  od wybrzeża Finlandii (miasto Kotka )

                                                 18 km .na pd wsch. od  wyspy Gogland

                                                   i  43 km od wybrzeża Estonii ( Mahu )

                                                  Granitowa skała o średnicy ok. 2,5 km 

                                      

                                                          Powierzchnia  ok.- 8,3 km²

                                               Administracyjnie  część  rejonu kingisieppskiego 

                                                                 w obwodzie leningradzkim

                                  Z wyjątkiem  personelu latarni morskiej nie ma stałych mieszkańców. 

                                                                            *****

                                 Wyspa była zamieszkiwana przez Finów od XVI w. do 1939 r.

                                                   Do 1721 roku należały do Szwecji, 

                                       W latach 1721-1917 były częścią Imperium Rosyjskiego 

                                                 Od  1744   w guberni wyborskiej   

                                                  (fin.. Viipurin lääni, szw. Viborgs län) 

                                          w zależnym od Rosji Wielkim Księstwie Finlandii.

                                                      powiat  Kymi  (Кюменский уезд)

                                                              Od 1900 - gmina Tytärsaari 

                                      1904 r  budowa w pd.- zach. części  wyspy  latarni morskiej 

                                                        (  Tytärsaaren majakka)

                                                 1918 (1920) -1939  - część Finlandii 

                                 Na wyspie  znajdowała się wioska rybacka  (436 mieszkańców)

                                                              Rozwinęła się też turystyka.

                                                 11.X. 1939 r ewakuowano fińską ludność

                                 do Pyhtää i Loviisa. następnie  do  wiejskiej gminy  Porvoo.

                                2 .XII. 1939 -   wyspa została zajęta przez Armię Czerwoną

                                      31.X. 1941 -opuszczona przez  Armię Czerwoną

                                30 .XII. 1941 -28.III.1942  ponownie zajęta przez Armię Czerwoną

                                 1.IV. 1942 r.  wyspa została ponownie zajęta przez wojska fińskie 

                                         1942–1944 okupacja niemiecka ( Groß-Tütters)

                                      

                                                 Po  zawieszeniem broni z 19 .IX. 1944 r

                                          wyspę przekazano  Związkowi Radzieckiemu

                                   Przynależność do ZSRR   potwierdził paryski  traktat  pokojowy

                                                        z  10.II.1947 r.

                                                                 Od 1991 - w Rosji 

 

                                                                   ***********

                                                              Малый Тютерс

                                                    fin: Säyvö  , Pien-Tytärsaari 

                                           est.: Väike Tütarsaar; szw.. Lilla Tyterskär 

                                     Niezamieszkała  piaszczysta wyspa ok. 15 km  na pd. zach.

                                   od wyspy Wielki Tiuters  i 30 km na pd. od wyspy Gogland

                                                                Powierzchnia- ok. 1,6 km²

                               Na wyspie  istnieją dwie latarnie morskie, jedna na północno-zachodnim 

                                            i  druga  na  południowo-wschodnim krańcu wyspy

 

                                              1920 -1940-była częścią fińskiej  gminy Tytärsaari

 

                                                        Od  grudnia 2017 r w składzie

                                               Parku Przyrodniczego Wschodnia Zatoka Fińska

                                                    Заповедник «Восток Финского залива»

                                                                               *****

 

 

 

 

 

Rodszer ( Родшер )

                                                                 ros. Родшер         

                                          szw. Rödskär , fin..Ruuskeri, est. Ruuskari 

                        Mała skalista wyspa (szkier) w Zatoce Fińskiej,  18 km na zach.od wyspy 

                           Gogłand w pobliżu morskiej granicy rosyjsko-estońskiej (500-700 m)

                                                         59°58'5"N   26°40'45"E

                                         Jest to najbardziej wysunięty na zachód punkt Rosji, 

                                                (z wyjątkiem regionu kaliningradzkiego )

                                       

                                    Nazwa wyspy jest pochodzenia szwedzkiego  Rödskär ,

                                                           -   czerwony szkier

                                                                              *****

                                           Administracyjnie - część  rejonu kingisieppskiego 

                                                           w obwodzie leningradzkim

                                                     Wyspa ma długość ok. 320 m 

                                               wznosi się  do wysokości - 4 m n.p.m

                                                    Na wyspie znajdują się latarnia morska

                                                     działająca w trybie automatycznym

                        W swoich dziejach wyspa znajdowała sie pod zwierzchnictwem Szwecji,

                                              Rosji, Finlandii ,ZSRR i od 1991 Rosji. 

                                                                                          ^******

                            

                       

 

 

 

 

 

 

Gogłand

                                                 Największa wyspa w Zatoce Fińskiej. 

                                      Leży 120 km  na południowy zachód od  Wyborga ,

                         w odległości 40 km od brzegów Finlandii oraz 55 km od brzegów Estonii. 

                                                             Powierzchnia -21 km²

                                              Administracyjnie - wioska Suur Saari

                                 część rejonu kingisieppskiego w obwodzie leningradzkim

****

                                    Wyspa położona  we wschodniej części Zatoki Fińskiej

                      rozciąga się z północy na południe ok. 11 km i 1,5 do 4  km szerokości.

                                                 Linia brzegowa wyspy ma ok. 30 km 

                     Najwyższe wzniesienie -176 m n.p.m  - Лоунаткоркия    (Lounatkorkia)

                                          Granitowa wyspa porośnięta lasem iglastym.

                                             

                                                                         ******

                                                                Остров Гогланд 

                                             Fińska nazwa  wyspy - Suursaari - duża wyspa

                               estońska – Suursaar,  szwedzka – Högland   -wysoka ziemia

                                                            a niemiecka – Hochland.

                                                                          *****

                              Pierwsze wzmianki o osadnictwie  na wyspie  pochodzą z XIV w.. 

                               Wyspa była zamieszkana przez Finów  co najmniej  od XVI w. 

                                      Po  raz pierwszy  wyspę opisał Adam Olearius w 1635 r

                                       Do 1743 r- szwedzkie zwierzchnictwo nad wyspami

                                                   następnie   wyspa  stała się częścią Rosji     

    

                                      1812 r   w zależnym od Rosji Wielkim Księstwie Finlandii.  

                                                 1807 -budowa pierwszej latarni na wyspie 

                                                 22.III. 1918 r  wyspę opuściły wojska rosyjskie

                                            Zgodnie z traktatem pokojowym z  Tartu z 1920 roku, 

                                       Gogland stał się częścią Finlandii  i został zdemilitaryzowany

                                                         Do 1940 r    gmina w prowincji Viipuri

                                 

                                                                              ******

                                                               Nieoficjalny herb wyspy

                                           Przed  II wojną światową wyspę zamieszkiwało  

                                    ok. 800 osób, w dwóch wioskach  Suurkylä i Kiiskinkylä

                                Mieszkańcy  zajmowałi się rybołówstwem i polowaniem na foki

                                                Wyspa była też popularnym letnim  kurortem

                                        W  październiku 1939 roku mieszkańców ewakuowano

                                                                      do Finlandii 

                                              3 .XII. 1939 г  podczas wojny zimowej 

                                               wojska radzieckie zajęły bezludną wyspę

                                          Po zakończeniu wojny zimowej w marcu 1940 roku,

                                         wyspa  została   przekazana Związkowi Radzieckiemu.

                                          Wojska radzieckie opuściły wyspę w grudniu 1941 r, 

 po czym została przejęta przez wojska fińskie.

 

Finowie przebywali na wyspie przez kilka miesięcy

 

i wycofali się w styczniu 1942 r  

 

                                               W marca 1942 r wojska fińskie odbiły wyspę

                                                 15.IX. 1944  niemiecka próba zajecia wyspy

                                               Końcem wrześniu 1944  po zawieszeniu broni

                                               wyspę  przekazano  Związkowi Radzieckiemu.

                                          co   zostało potwierdzone traktatem paryskim z 1947 r

                            W czasie Związku Radzieckiego część zamkniętej strefy przygranicznej.

                                                 Od 1991 r wyspa należy do Rosji

                                            Po 2000 r -  budowa instalacji militarnych

                                                                   ******* 

                              Zimą 1900 roku   u południowo-wschodniego wybrzeża

                                                 wyspy Gogland  utknął pancernik

                           „Generał-Admirał Apraksin”, a do akcji ratunkowej uruchomiono 

                      prowizoryczną radiostację zaprojektowaną przez Aleksandra Popowa.  

                               Stacja pracowała przez 84 dni i wykonała 440 transmisji 

                                        do stacji brzegowej  w fińskim mieście Kotka

*******

                                              Od 1826 r na  wyspie znajdują się dwa punkty

                                                  pomiarowe łuku geodezyjnego Struvego

                                                  Mäki-päälys (60°04′27″N, 26°58′11″E,

                                                     Gogland (60°05′07″N, 26°57′40″E)

                                            

                       Służył do określenia (pomiaru) dokładnego kształtu i rozmiarów Ziemi.

                                                                  **********

                                                                      

Wyspa Estyjska

                            Sztuczna wyspa refulacyjna na Zalewie Wiślanym powstająca

                          w związku z budową  kanału żeglugowego przez Mierzeję Wiślaną.

                                                    

                                  Znajduje się  w centralnej części Zalewu na wysokości Przebrna 

                                   w odległości ok. 2,5 km  od brzegu Mierzei Wiślanej i 4 km 

                                                          od kanału żeglugowego

                               

                                    Ma kształt elipsy o długości osi głównych  1932 m i 1192 m 

                                                  oraz obwodzie 4,9 km.  o pow. 180–200 ha     

                                                 Wyspa ma mieć wysokość 2–3 m n.p.m. 

                                 

                                      Budowę obwałowań  (tzw. ścianki Larsena)  dookoła  

                                         przyszłego lądu   zakończono we wrześniu 2022 r

.                          Proces całkowitego zalądowienia wyspy może potrwać od 10 do 20 lat.

                                                           ( 2034 lub 2035)

                            W połowie lipca 2025 wyspa  była wypełniona w ok. 20 procentach

                                                                  *******

                             Nazwa wyspa  pochodzi  od dawnej średniowiecznej nazwy 

                     Zalewu Wiślanego – Estmere, która znana jest z relacji IX-wiecznego 

                                  duńskiego Wikinga w służbie angielskiej Wulfstana

              ........Wisła wypływa z ziemi Słowian i spływa do Zalewu Estyjskiego ,

                       a ten Zalew Estyjski jest co najmniej piętnaście mil szeroki.

                        Od wschodu spływa tutaj do Zalewu Estyjskiego rzeka Ilfing– 

                                  z tego jeziora nad którego brzegiem stoi Truso ......

 

                                                               ******

Wyspa Koiluoto

                                                               ros.Койлуото 

                           Koiluoto położona jest  w  Zatoce Virolahti, między wyspami Rääntiö 

                                             a Bolszoj Pogranicznyj  (fin. Paaitio )

                                   Wyspa rozdzielona jest rosyjsko-fińską granicą państwową. 

                                        Wyspa ma około 200 m długości i 110 m szerokości.     

                                                      powierzchnia-  0,2 km² 

                      Granica zorientowana na północ-południe dzieli wyspę nierównomiernie.

                                Fińska część obejmuje większą zachodnią połowę (ok. 60%)

                                - adm. część  gminy Virolahti w regionie Kymenlaakso

 

                                                Wschodnia  część znajdująca się w  Rosji.

                                                    adm.  należy  do  rejonu  wyborskiego  

                                                           w  obwodzie  leningradzkim

                                                                      *****

                                         Obecny przebieg granicy na wyspie  jest wynikiem

                                                wojny radziecko-fińskiej  (1939–1940)

                 Granicę fińsko -radziecką ustaloną  traktatem moskiewskim -12.III.1940 r

                                     , potwierdził paryski  traktat  pokojowy z  10.II.1947 r.

                              

                                             Od 1991 - granica fińsko-rosyjska

                                    Wyspa po obu stronach granicy jest niedostępna

                                          (  część  3 km  strefy przygranicznej  )

 

                                                                   *******

    

*******

                      

 

 

                               

  ,

 

 

 

 

 

 

 

 

Wyspa Märket

 

                                Niezamieszkana, skalista wyspa w archipelagu Wysp Alandzkich, 

                                          położona w cieśninie   Kvarken Południowy

                                                                 Pow.-3,3 ha (0,033 km²⁾

                                                Wyspa o długości ok. 300 m, szerokości ok. 100 m

                                                wznoszącą się około 4 m n.p.m (stale się wypiętrza).

                               Wyspa rozdzielona jest szwedzko-fińską granicą państwową.

                                         

                         Wschodnia część wyspy należy do fińskiej prowincji autonomicznej 

                                           Wyspy Alandzkie ( gmina Hammarland )

                       Fragment wyspy należący do Szwecji administracyjnie podzielony

                            gminę Norrtälje w regionie Sztokholm oraz gminę Östhammar 

                                                        w regionie Uppsala.   

      

                                            Na wyspie znajduje się najbardziej wysunięty 

                                                   na zachód punkt całej Finlandii. 

******

    Märket została podzielona  1.IX. 1809  między Szwecję 

     a Imperium Rosyjskie granicą przecinają

ją linią prostą 

 

****

  1 .VIII. 1985 r. korekta granicy 

  , aby uwzględnić położenie latarni po stronie fńskiej 

 Granica przybrała zygzakowaty kształt 

 

Latarnia znajduje się obecnie po fińskiej stronie,

  towarzyszące jej budynki warsztatowe i agregat prądotwórczy. 

 

************* 

   1885 -   budowa  latarni  morskiej na wyspie

1979 r latarnia została zautomatyzowana 

i od tej pory działa bezzałogowo 

 

 

Sint Maarten

                                  Terytorium zależne Holandii (de iure autonomiczny kraj wchodzący

                                      w skład Królestwa Niderlandów)  położone w Małych Antylach,

                                             zajmujące południową część wyspy o tej samej nazwie.

                                      Północna część wyspy jest terytorium zamorskim Francji.

                                               oddzielonym granicą lądową   o długości 15,5 km 

                                Wyznaczono ją kamiennym  murkiem  którego  budowę rozpoczęto 

                                             w 1772 r  (obecnie jest praktycznie niewidoczny)

                                              W 2023 r uszczegółowiono przebieg granicy

                                                              (  spór o  Oyster Pond )

Wyspa słynie z pagórkowatego terenu, białych, piaszczystych 

 

plaż i przybrzeżnych lagun. 

 

  Najwyższym punktem wyspy jest Mount Flagstaff -383 m n.p.m.

 

 Linia brzegowa jest urozmaicona zatokami i zatoczkami,

   

        w tym rozległą laguną Simpson Bay, jedną z największych lagun 

 

śródlądowych na Karaibach.

 

 Panuje tu tropikalny klimat, z ciepłymi temperaturami przez cały rok,

 

 pod wpływem pn.-wsch, pasatów i otaczającego Morza Karaibskiego.

           

                                                                          ******

                                                               Land Sint Maarten

                                                           Country of Sint Maarten

                                                              Powierzchnia- 34 km²

                                                               Stolica- Philipsburg

                                                   Język urzędowy  -niderlandzki,

                                             powszechnie używany jest język angielski. 

                                               Jedn. monetarna   - Gulden karaibski

                                                               Ludność -  44,4 tyś.

                                                     pochodzenia  karaibsko-europejskiego

                                                                           *********

                                                                          Symbole 

                                                           przyjęty został 22 .VII.1982 r

                   Na tarczy obrzeżonej pomarańczowo, w polu błękitnym srebrny zabytkowy 

                              budynek sądu (z 1793 r)  w Philipsburgu  stolicy terytorium.

                                    Pomarańczowa bordiura nawiązuje do holenderskiego 

                                             domu królewskiego  ( huis Oranje-Nassau)

                                W górnych rogach tarczy - kwiat narodowy -  Wisselbloem -

                                                  lantana pospolita  (Lantana camara L.) 

                                            Pomnik graniczny upamiętniający traktat z  1648 r.

                                                                  i podział wyspy,

                                                         

                          Pelikana (Pelecanus occidentalis) w locie  na tle wschodzącego słońca 

                                  uosabia naturę wyspy i nadzieję  na jej świetlaną przyszłość.

                             Pod tarczą złota wstęga z dewizą łacińską Semper pro grediens 

                                                       ("Zawsze postępująca"). 

                                                                      *******

                                                       Herb Antyli Holenderskich

                                                           

                                                            przyjęty 25.X. 1964

                                                  Gwiazdy oznaczały  wyspy należące

                                                           do Antyli Holenderskich

                                                                            *******

                                                                             Flaga

                                                     przyjęta została 13 .VI. 1985 r

                                               Barwy flagi pochodzą z flagi Holandii.

 

                                                                          *******

                                                            Poprzednio używane flagi

                                                                1634 (1816) -15.XII.1959

                                                                              ****

                                                               Flaga Antyli Holenderskich

                                                                     od    15.XII.1959              

                                                                                ***

                                                                             *****

                              Pierwotni mieszkańcy nazywali wyspę Soualiga (Słona Wyspa),

                                Do 1937 cała wyspa nosiła francuską nazwę  Saint-Martin

                            1.IV. 1937  dla części holenderskiej oficjalnie wprowadzono 

                                                       nazwę  Sint Maarten

                                                                          ******

                           Najprawdopodobniej wyspę odkrył  Krzysztof Kolumb  11.XI. 1493 r.

                                                             podczas swojej drugiej wyprawy

                                Nadał jej nazwę  Isla de San Martín na cześć św. Marcina z Tours

                 Wyspa  nominalnie terytorium hiszpańskie,stała się przedmiotem zainteresowania

                                     Francuzów i Holendrów głownie z powodu  soli  

                                  pozyskiwanej  z przybrzeżnych stawów solnych i lagun 

                                  Ok. 1630 roku osiedlili się tam Francuzi i Holendrzy 

                            W 1631   Holendrzy zbudowali  na wyspie Fort Amsterdam

                                , ale zostali wypędzeni przez Hiszpanów w 1633 r

                  Hiszpanie w 1648 r  zrezygnowali ze swoich praw do wyspy i ją porzucili.

                      Nowi  holenderscy osadnicy pochodzili  z wyspy  Sint Eustatius 

                              a  francuscy  z koloni  Saint-Christophe (obec. St. Kitts)

 

                           23.III. 1648 -wyspa  została podzielona między Holandię i Francję

                 na mocy  - Le traité de Concordia ou des Accords / Verdrag van Concordia

               Zapewniał   swobodny przepływ towarów i ludzi między dwiema częściami wyspy

                                   Ostatecznie  granica została potwierdzona w 1817 roku  

 

                                               Granica holendersko- francuska  w  1915 r

                                                                           *****

                                 W latach 1828–1845 część  Holenderskich Indi Zachodnich 

                                             Od 1848   -  do kolonii  Curaçao i dependencje

                                              Od  1949 -   część terytorium   Antyli Holenderskich, 

                                    W  1951-1983 wyspa była częścią regionu Wysp Nawietrznych

                                                  (  eilandgebied Bovenwindse Eilanden)  

                                      obejmującego  wyspy Saba, Sint Eustatius i Sint Maarten

                           1983-2010  Sint Maarten była obszarem wyspowym  Antyli Holenderskich

                                             (  eilandgebied )

                    Od 10.X. 2010 r   autonomiczny kraj wchodzący w skład Królestwa Niderlandów

                                     

                               Cała gospodarka wyspy koncentruje się wokół turystyki opartej na 

                                            noclegach, żeglarstwie i turystyce rejsowej.

                                                                          *******

                                                                 Philipsburg

                                       Miasto  leży  na wąskim piaszczystym przesmyku 

                                                o długości ok. 2 km pomiędzy zatoką

                                                       Groot Baai i Great Salt Pond 

                                    Miasto  zostało założony przez Holendrów  na  przesmyku

                                       w miejscu  gdzie  sól wydobytą z jeziora Grote Zoutpan

                                      ( Great Salt Pond)  przez Kompanię Zachodnioindyjską,

                                    można było łatwo załadować na statki  do dalszego transportu

                                                    do Europy i Ameryki Północnej

                 Wzdłuż przesmyku między portem a słonym jeziorem wytyczono kwadratowe 

                              działki o długości 38 metrów , które przydzielono mieszkańcom.

                         Produkcja soli stanowiła  tu podstawę gospodarki przez trzy stulecia.

                                                 (  do lat 50. XX wieku)

                                         

                                                                              *****

                                       Nazwa Philipsburg pojawia się po raz pierwszy w 1738 r  

                                     w  liście gubernatora ( Vice Commandeurs Saint Maarten )

                                                 szkockiego pochodzenia  Johna Philipsa

                                                  gdzie miasto nazywa swoim nazwiskiem.

                                        Philips  pełnił funkcję w l.  1735-1736,1737-1746

                                                                          ****

                           W 1768 r (1773) Philipsburg stał się stolicą wyspy i  centrum handlowym.

                                                

                                                                     mapa z  1915

                                                                         ******* 

                                       Widok na Philipsburg lata 70- XX w.

                                                                  

                                                                          *********

                                                          Znaczki pocztowe 

                                                          Znaczki  kolonii  Curaçao

                                                              1873-1949

                                                                           *********

                                                        Znaczki Antyli Holenderskich

                                                                 1949-2010

       

    

        

                                                                            ******

Znaczki  Sint Maarten 

od 2010

                                 

                                 

  

                                                                               *****