Księstwo Andory

                                                             

                                       Małe państwo w południowo-zachodniej Europie, 

                                                              bez dostępu do morza. 

                        Leży w wschodnich  Pirenejach, granicząc od północy z Francją (57 km)

                                                 a od południa z Hiszpanią (64 km).

                              Powierzchnia górzysta rozcięta dolinami  Riu Valira i jej dopływów

     Najwyższy punkt - szczyt Pic Alt de la Coma Pedrosa -2946 m n.p.m

                                                 Klimat podzwrotnikowy śródziemnomorski

*******                    

          Księstwo Andory                       

          Principat d’Andorra                       

 

                                                       Powierzchnia - 464 km²

                                                         Stolica - Andorra la Vella                     

                                                     Języki urzędowe -kataloński

                                          Jednostka  monetarna -1 euro = 100 centów

                                                                      ( od 2002)

                                                                 Ludność - 87 tyś.

. 43,9%  -andorscy Katalończycy  

 

27,1% -Hiszpanie, 12,6% -Portugalczycy ,  4,5%, Francuzi

 

 

                                                                                ****

                                                                            Herb

                                                            Escut del Principat d'Andorra

                                                             Herb został przyjęty w 1969 r 

                                                           i potwierdzony  20 .VI. 1996 r.

                                                           Tarcza czwórdzielna w krzyż.

                 W polu  pierwszym  czerwonym złote mitra i pastorał – symbole biskupa Urgell

                    W polu drugim, złotym, trzy czerwone słupy – herb  dawnego hrabstwa Foix,

                          W polu trzecim, złotym cztery czerwone słupy – herb Katalonii

                 W polu  czwartym, złotym dwie krowy czerwone – symbole prowincji Béarn

                        Pod herbem dewiza łacińska: Virtus unita fortior, czyli Jedność wzmacnia.

                                                     ( Zjednoczona cnota jest silniejsza)

                                   Herb Andory jest przedstawiany zwyczajowo na tarczy otoczonej

                                                           barokowym kartuszem

 

                                       Do 1996 r  nie było żadnego ustawodawstwa określającego

                                                                          wygląd herbu

                                                                              *****

                                                             Wersja herbu używana przez 

                                                                    współksiążąt  i rząd  

                                                  ( Coprínceps, Síndic General i Cap de Govern)

 

                                                                             ****

                                              Wersja herbu Andory - współksięcia biskupa Urgell 

                                                                            1800–1959

                                                                                *****

 

Herb francuskiego współksięcia Andory

 

1870–1959 

 

******* 

                                                                 Wersja z lat  1949-1969

                                                                               *****

                                   Najstarsze znane przedstawienie herbu andorskiego znajduje 

                                         się na fasadzie siedziby parlamentu (Casa de la Vall )

                                                                               ****

                                                      Na tym samym budynku (przy wejściu) 

                                           znajduje się jeszcze jeden historyczny herb z 1780 r

                                                                             *****

                                                                              Flaga

                                                               formalnie  od 1996 r

                                  

                                                  Do 1866 r Andora nie miała oficjalnej flagi

                             Błękit francuskiej flagi oraz żółte i czerwone barwy hrabstwa Foix 

                                                                oraz Księstwo Katalonii

                                                                            1867–1930

                                                                            ******

 

    Andorą zarządzają : Rada Wykonawcza  (rząd)

 

 i Rada Generalna (parlament)      

 

Głową państwa są 2 współksiążęta 

 

      -  każdy kolejny biskup katalońskiej diecezji Urgel 

 

    oraz każdy kolejny prezydent Francji

 

       Pełnia funkcje reprezentacyjne , mają  prawa weta wobec traktatów

                                                           międzynarodowych  Andory

                                                                              ****

Do 1993 r Andora była państwem nieposiadającym suwerenności

           prawnomiędzynarodowej ,pozostającym  pod wspolnym  zwierzchnictwem 

 

 prezydenta Francji  i biskupa La Seu d' Urgell (wspołksiążąt)

 

którzy reprezentowali ją   w  stosunkach międzynarodowych, 

 

 gwarantowali jej bezpieczeństwo i sprawowali

 

najwyższą władzę ustawodawczą i wykonawcza przez 

 

swych  przedstawicieli - viguiers 

 

************ 

 

Nazwa historyczna (tradycyjna):  

 

Doliny Andory (kat. Les Valls d’Andorra) 

 

 łac.Vallium Andorae

 

 

 ****

 

Po upadku Cesarstwa Rzymskiego Andora znalazła 

 

się pod wpływem Wizygotów 

 

           Pozostali w dolinach przez 200 lat, podczas których chrześcijaństwo 

 

rozprzestrzeniło się na Andorę

 

 

Według legendy Karol Wielki  założył Andorę w 788 r 

 

  podczas wypraw przeciwko Maurom

 

 

 

Do 803 - część królestwa Franków ( Marchia Hiszpańska)

 

        Przypuszczalnie w  843 r. hrabia Urgell otrzymuje od Karola Łysego 

 

terytorium, które odpowiada dzisieszej   Andorze.  

 

ok.880 r tereny Andory przeszly w ręce biskupa Urgell 

 

 Biskupi Urgell powierzyli obronę i jurysdykcję

 

 Andory rodzinie szlacheckiej Caboet.

 

Od XII w.  tereny  Andory  były przedmiotem

 

 sporu pomiędzy biskupami Urgell a ich francuskimi sąsiadami z północy 

 

 -hrabiami   de Castellbò ( od  1185 r)  i  hrabiami  de Foix (od 1229 r) 

 

 

      8.IX.1278  w Lleidzie,   biskup  Urgell- Pere d'Urtx y de Mataplana

 

 i  Roger Bernat III  de Foix  podpisali porozumienie

 

  znane pod nazwą  Primer  Pareatge d'Andorre 

 

     na mocy zawartego porozumienia biskup i hrabia zostali współrządcami.

 

 

       6.XII.1288  - podpisanie   Segon Pareatge    

    

                                                       1295 - wyznaczenie granic  Andory                        

W 1419 r powołano lokalny parlament-  Radę Terytorialną 

 

(Consell de la Terra)

 

 

później został przekształcony w Radę Generalną  

 

Consella General de les Valls (1866)

 

 

   W 1607 król Henryk IV, hrabia Foix wydał edykt, 

 

na mocy którego przekazał swe prawa do współrządzenia Andorą

 

 francuskiemu władcy 

 

 

 Obowiązki  współrządzenia  przechodziły na króla Dolnej Nawarry, 

 

 następnie od Henryka IV do króla Francji

 

 i wreszcie do prezydenta Francji  (od 1871)

 

 

1793-1806 rewolucja francuska  doprowadziła do zniesienia francuskiego

 

 zwierzchnictwa nad  Andorą 

 

 

W 1806 r Napoleona Bonaparte przywrócił status quo ante

 

W XIX w   powolne budowanie świadomości narodowej

 

 andorskich Katalończyków

 

     W czasie II wojny światowej Andora pozostawała neutralna 

 

Lata 50-XX w. rozwój turystyki , handlu 

 

         oraz  transportu 

 

Lata 70 i 80 -XX w. demokratyzacja instytucji andorskich 

 

4. V. 1993  konstytucja  ustanowiła  Andorę jako suwerenne państwo

 

 z systemem parlamentarno-demokratycznym 

 

 

 

                                              28.VII.1993 - Andora została  czlonkiem ONZ

 

                                                                            

                                                                            *******

Znaczki pocztowe

                                         W Andorze  działają  poczty  hiszpańska i francuska 

                                 Obie administracje pocztowe wydają własne znaczki pocztowe 

                                                                 do użytku w Andorze

                                               wiecej w poście  - Znaczki  pocztowe Andory

                                                                 

                                                                             ****

                                        

           

 

 

 

 

 

 

 

Saluto romano

                                                 Rzymskie pozdrowienie jest uznawane 

                                                      za  starożytną rzymską  tradycję

                              Nie ma jednak jednoznacznych dowodów na starożytny rodowód 

                                                            salutu rzymskiego.      

                                     

                            Gest ten prawdopodobnie związany jest z kultem solarnym.

                          Poprzez wyciągnięcie ręki ku górze oddawano hołd bogu Słońca.

                              Znak ten był symbolem władzy, choć niekiedy oznaczał 

                                                  także powitanie i życzliwość

                                Uniesienie w górę otwartej dłoni było gestem pokojowym

 

             Salut rzymski został zaadoptowany przez ruchy faszystowskie  we Włoszech 

               oraz w III Rzeszy (jako salut hitlerowski), został on trwale skojarzony 

                                           z reżimami totalitarnymi.

                                                                    *****

                                Wraz z rosnącą popularnością Rzymu i kultury antycznej,

                                   coraz częściej wykorzystywano ten motyw w sztuce

                                                   Obraz Jacquesa-Louisa Davida 

                                                 "Przysięga Horacjuszy" z 1784 r

                                       bywa  uznawany za pierwowzór salutu rzymskiego

                                                         

                                              Od tego momentu zaczęto kojarzyć ten gest 

                                               z kulturą republikańską i imperialną Rzymu.

.                                                              *******

                                         Gest zyskał popularność w sztukach i filmach końca XIX 

                                      i pocz. XX w. gdzie został przedstawiony jako starożytny 

                                                               rzymski zwyczaj

                                   Nowożytną karierę gest rozpoczął we wrześniu 1919 r,

                          kiedy Gabriele D’Annunzio (1863-1938), zastosował go podczas

                                                               zajęcia Fiume

                           We Włoszech gest został zaadoptowany przez Benito Mussoliniego

                                                    i narodowy faszyzm w 1925 ( oficjalnie)

                                  Gest miał  reprezentować ciągłość ze starożytnym Rzymem

                                                       z epok  jego największej świetności

 

                                                                       ******                                                               

                                         W 1923 r  w  Niemczech przejęli go narodowi socjaliści

                           tworząc salut hitlerowski Hitlergruß  (oficjalnie wprowadzony w 1933 )

                                       Po upadku  Niemiec w 1945 r salut  został zakazany

                                                                        *****

                                            Gest  przyjęły został  później przez różne ruchy,

                           w innych krajach rządzonych przez reżimy podobne do faszystowskich

                       25 .IV. 1937 salut rzymski został przyjęty przez rządzoną przez gen. Franco 

                          Hiszpanię, jako narodowe pozdrowienie podczas oficjalnych ceremonii

                                                     (do  września 1945 r)

                                                                       *****

             W Chorwacji  (Niezależne Państwo Chorwackie)  był obowiązkowym

                     pozdrowieniem któremu  towarzyszył okrzyk  Za dom spremni!

                                                                      ***

                         W przedwojennej  Polsce rzymskim pozdrowieniem posługiwały się

                                       Obóz Wielkiej Polski, Obóz Narodowo-Radykalny,

                                      Stronnictwo Narodowe  , a także RNR-Falanga           

                           W polskiej wersji pozdrowienia  towarzyszył okrzyk: „Czołem!”

 

                                                                             *****

                                                                  „The Bellamy Salute”

                                      Amerykanin Francis Bellamy (1855–1931) opracował

                                                               tzw. salut  Bellamy’ego 

                                      Salut  ten od 1892 stał się elementem ślubowania wierności 

                                                        fladze Stanów Zjednoczonych. 

                                   W grudniu  1942 zaniechano tego gestu jako kojarzącego 

                                                      się z narodowym socjalizmem.

       

                                                                      *******

                                                              Pozdrowienie olimpijskie 

                                          często utożsamiane z tzw. salutem rzymskim

                                              było stosowane od  pierwszej połowy XX w.

                                   Po II wojnie światowej  wyszedł z użycia w ruchu olimpijskim.

                                         

                                                                 Mi 172 , 169

                               Francuskie znaczki  propagujące Letnie Igrzyska Olimpijskie 

                                                           1924 w Paryżu   

                                      

                                            Posąg prezentujący klasyczny salut olimpijski.

                                       stworzony przez  holenderską rzeźbiarkę Gra Rueb  

                                                   na Igrzyska Olimpijskie w 1928 r.

                                                               w Amsterdamie 

                                                                     *******

 

 

Trójstyki granic państwowych na jeziorach -Azja

                                                                 Azja

                                                               Morze Kaspijskie 

                             bezodpływowe słone jezioro reliktowe znajdujące się w Azji 

                                                i (w części północnej) w Europie.

                                   Jest największym jeziorem świata z powierzchnią 

                                                       wynoszącą ok. 370 tys. km²

                          Do 1991 nad akwenem tym leżały tylko dwa państwa - ZSRR i Iran,

                                 a podział Morza Kaspijskiego regulowały dwa porozumienia:

                                      rosyjsko-perskie z 1921 r. i radziecko-irańskie z 1970 r.

                                            W 1991 r po rozpadzie  ZSRR  akwen stał się 

                                przedmiotem roszczeń nowo powstałych państw nadbrzeżnych:

                                                  Azerbejdżanu, Kazachstanu i Turkmenistanu

 

                                              Potencjalne trójstyki granic wzdłuż linii mediany

                                                      

                                                    1.  Azerbejdżan-Iran-Turkmenistan 

                                               2.  Azerbejdżan -Kazachstan-Turkmenistan 

                                                     3.  Azerbejdżan -Kazachstan-Rosja

 

 

 

                              12 .VIII. 2018  na szczycie kaspijskim w  Aktau podpisano 

                                      ramową konwencję o statusie prawnym akwenu.

                        Uznano, że w świetle prawa międzynarodowego Morze Kaspijskie 

                                                    nie jest ani morzem,ani jeziorem.

 

                               Wody akwenu mają podlegać regulacjom podobnym do Konwencji 

                                 o prawie morza z 1982 r.,z podziałem na wody wewnętrzne,

                                   terytorialne (do 15 mil morskich) , strefy połowów (do 10 mil). 

                         Pozostała część obszaru  i zasobów biologicznych Morza Kaspijskiego

                              będzie wspólnie użytkowana przez państwa nadbrzeżne.

                 

                                                                     ***** 

 

                                     Kazachstan i Rosja określiły swoją granicę morską 

                                                 poprzez porozumienie  osiągnięte w 1998 r

                        Linia graniczna rozciąga się w kierunku południowym na 320 mil morskich, 

                         od ich krańca granic lądowych do określonego trójpunktu z Azerbejdżanem.

                                                                                **** 

                                Rosja i Azerbejdżan ustanowiły granicę morską po tym, 

                               jak oba państwa zgodziły się na kompromisową linię w 2002 r

 

 

                                                                         ****

                                                         Azerbejdżan i Kazachstan

 

                                                                        ****

                   Kazachstan zawarł w 2014 r.porozumienie o podziale szelfu z Turkmenistanem

                                                       (weszło w życie w 2015 r.). 

                                                                *****

                    Iran   nie  ustanowił  granicy   morskiej z  Azerbejdżanem  i Turkmenistanem

 

 

 

                     

                                                                  

                                                                      ********* 

 

 

                                                                              ******

                                                                             *****

                                                                             ******