sobota, 31 października 2026

Lanzarote

 Wyspa   na Oceanie Atlantyckim, 
 
będąca częścią archipelagu Wysp Kanaryjskich
 
Jest wysuniętą najbardziej na północ i wschód wyspą  w archipelagu, 
 
ok. 125 km od wybrzeży Maroka i 1000 km od Półwyspu Iberyjskiego. 
 
 Na pd. od Lanzarote, leży wyspa Fuerteventura, 
 
 oddzielona 11,5 km cieśniną La Bocayna
 
  Na pn. ok. 1  km od Lanzarote leży  archipelag  Chinijo 
 
 Wyspa ma  ok. 58  km długości i  w najszerszym  miejscu  34  km

 
 

                                              Lanzarote to wyspa pochodzenia wulkanicznego.

                                                 Na wyspie znajdują się dwa pasma górskie

                                         Na północy wyspy masyw Famara ze szczytem

                                                     Peñas del Chache - 670 m n. p. m

                                              a na południu Los Ajaches do  611 m n. p. m

 

                                                Klimat -oceaniczno-podzwrotnikowy, suchy


                                                                               *****

                                                                Powierzchnia- 845,9 km²

                                                 Ośr. adm. - Arrecife (Puerto de Arrecife)


                                                                 Ludność -166, 8 tyś.

                                                                  zwana- lanzaroteños

 

                                                                                 ****** 

                                                                Rada Wyspy Lanzarote

                                                      (El Cabildo de Lanzarote y La Graciosa)

                                       główny organ zarządzający i samorządowy na wyspie

                                                                                  Herb

                                                                     

                                                                zatwierdzony  9 .VII. 1964 r.             

                                                     Herb nawiązuje do herbu rodziny Herrera,

                                                      markizów Lanzarote do końca  XVIII w.

                                                                                       Flaga

                                                                 

                                                                                    nieoficjalna

                                                                                        *****

                                                                Wyspa dzieli się na siedem gmin:

                                                              

 

                                                                    Arrecife

                                             Municipio de  Arrecife

                                            gmina oraz miasto stołeczne wyspy Lanzarote

                                             Znajduje się na wschodnim wybrzeżu wyspy

                                                                              Herb

                                                                      od 25 .X. 1962 r.

                     Pole górne nawiązuje do herbu  rodziny Herrera, markizów Lanzarote

                                 W  polu dolnym  rybołów (Pandion haliaetus)  trzymający  rybę                              

                         Symbolizuje   tradycyjne więzi mieszkańców z rybołówstwem i morzem.

                                                                             Flaga

                                                                           ********

                                                                           Haría

                                            Municipio de Harí­a

                                                   znajduje się na północy wyspy Lanzarote.

                                                                              Herb

                                                                      od  15.III. 1994 r.

                                        Duża palma symbolizuje miasto , osiem małych palm

                                                          osady które tworzą gminę.

                                        ( obszar gminy zwany jest  Doliną Tysiąca Palm)

                                           Książka i słońce symbolizują pragnienie wiedzy

                                                              u mieszkańców gminy

                  Wulkan  - Montaña de la Corona ( 609 m. n.p.m) znajduje się na terytorium gminy

                          Róża kompasu symbolizuje położenie gminy, na północnym krańcu wyspy

                               Bordiura  z endemicznym gatunkiem krabów  ( Munidopsa polimorfa)

                                    zamieszkujących jeziorko  w  wulkanicznej  jaskini

                                                  Los Verdes  (tunel  Jameos del Agua)

                                                                            Flaga

                                                                         od  11.IV. 1994 


                                                                            *****

                                                            San Bartolomé

                                                        Municipio San Bartolomé

                                           Znajduje się w geograficznym centrum wyspy

                                                                              Herb 

                                                                    od  20 .III. 2003 r.

                                 Pośrodku tarczy  herb  Marii Andrei Perdomo Guiterrez

                                   żony Francisco Tomása Guerra Clavijo (1733-1808) 

                                                   wojskowego gubernatora  wyspy.


                   Tablica z tym herbem znaduje się w zbudowanym na zboczu wzgórza 

                      Morros del Cascajo  budynku , ktory jest  głównym  zabytkiem gminy

                                Złote trójwzgórze -  wydmy, które charakteryzują wybrzeże

                                                   San Bartolomé

                                            AJEI-  pierwotna nazwa   San Bartolomé 

                              Liście winorośli  na bordiurze symbolizują  winnice  La Gería

                                                                           Flaga

                                                                           nieoficjana

                                                                           *****

                                                                     Teguise

                                          Municipio de Teguise

                                        Gmina w centralnej części wyspy Lanzarote

                                               obejmuje również  sąsiednie wyspy  Graciosa ,  

                                 Alegranza, Roque del Este,  Roque del Oeste i Montaña Clara.

                                                                             Herb

                                            od   27 .XII. 2012

                                           Mury miejskie symbolizują miasto  Teguise

                                                 pierwsze  miasto na wyspie założone 

                                               w 1418 przez  Maciota  de Béthencourta

                                              Teguise było stolicą Lanzarote do  1852 r

                               Korona  status miasta królewskiego (Real Vila ) od XVI w

                                         Cztery wyspy na falach to Archipelag Chinijo,

                                                            należący do gminy


                                                                             Flaga

                                                                      od 31.III. 2014 r

.

                                                                          *****

                                                                          Tías 

                                                                     Municipio  Tías

                                     znajduje się w południowo-wschodniej części wyspy

                                                           10 km  od stolicy wyspy , Arrecife.

                                                      Gmina powstała w 1796 po oddzieleniu

                                                                   z  gm.San Bartolomé

                                                                              Herb

                                                                       od   7 .I. 1987 r.

                                             Statek symbolizuje zdobywców wyspy

                                  Świeca -symbolizuje patronkę gminy Matkę Bożą Gromniczną   

                                                 ( Nuestra Señora de la Candelaria)

                                                

                                                       Złote kociołki z wężami pochodzą

                                           z herbu rodziny Herrera, markizów Lanzarote.                                                            

                                               Na tarczy korona  hiszpańskiego markiza

                                         Ceramiczny kawałek z kanaryjską sceną walki

                                                symbolizuje  tradycję i rdzenne sporty 


                                                                               Flaga

 

                                            Niebieski (lazur) na górze, reprezentujje morze 

                                                i zielona dolna część, reprezentuje pola

 

                                                                            *****

                                                                      Tinajo

                                             Municipio Tinajo

                                Gmina znajduje się na północno-zachodnim wybrzeżu wyspy 

                                                na północny zachód od stolicy wyspy, Arrecife.

                                                     Herb 

                                                                   od  30.XI.1987 r.

                              Pole  pierwsze  symbolizuje osiem osad które tworzą gminę

                                                Palma i wielbłąd  - flora i fauna gminy

                                   Wulkan  symbolizuje P.N. Timanfaja  którego większość

                                                 znajduje się w granicach gminy

                            Tarcza sercowa symbolizuje sanktuarium  Matki Bożej Bolesnej

                         nazywanej także – Matką Bożą Wulkanów (Virgen de los Volcanes)

                                               w Macha Blanca -   patronki Lanzarote

 

                                                                            Flaga

                                                                       od 17.V. 1993 r 

                                   Niebieski - morze, czarny - gleba wulkaniczna i biały- domy.

 

                                                                            *****

                                                                        Yaiza

                                              Municipio de Yaiza

                                 Gmina  leży w południowo-zachodniej części wyspy Lanzarote 

                                                                               Herb

                                                                       od  7 .VIII. 2017

                                                                 poprawiony 2.IV.2020 r

                      Wieża w pierwszym polu symbolizuje zamek San Marcial de Rubicón,

                              znany również jako de las Coloradas lub Torre del Águila,

                                   zbudowany w 1741 r jako obrona przed piratami.

                   Pole drugie  symbolizuje pierwszą diecezję na Wyspach Kanaryjskich

                utworzoną bullą papieża  Benedykta XIII (1394-1423) w  San Marcial de Rubicón

                           W 1485 r po podboju Gran Canaria siedzibę  diecezji przeniesiono 

                                                    do  miasta Las Palmas

                                  Wulkan reprezentuje  wulkany w Parku Narodowym Timanfaja. 

                                          ( wybuchy wulkanów  w latach 1730-1736)

 

                                                                           Flaga



                                                                              ********

                                   Lanzarote wraz z wyspami Gran Canaria i Fuerteventura 

                                      tworzą prowincję Las Palmas ( provincia de Las Palmas )

                                                     


                                                           Herb prowincji Las Palmas. 

                                                                          od 1966 r

                                            Herb symbolizuje  Kastylię i Leon  (pola górne) 

                                          i  w polu dolnym -największe wyspy  prowincji 

                                              -     Gran Canarię, Fuerteventurę i Lanzarote

                                   

                                                                                 ***

                                                                              Flaga 


                                                                            ********

                                                      Comunidad Autónoma de Canarias


od 1982 r

                                                                             Flaga

                                               

                                                                    od 1982 

                                                                           *****

                                  Pierwsi mieszkańcy wyspy, znani jako Mahos lub Majos ,

                                                       przybyli z Afryki Północnej

                                                   na Lanzarote około 500 r. p.n.e.

                               -  wyspę nazywali Tytheroygatra lub  Tyterogaka

                                Mieszkali w wioskach, głównie w centralnej części wyspy.

                                        Wyspa była słabo znana w czasach starożytnych,

                                               wspominali o niej  Fenicjanie i Rzymianie

                          Nazwa wyspy, Lanzarote , pochodzi od genueńskiego nawigatora

                  Lancelotto Malocello  , który odkrył ją ponownie  na pocz. XIV w ( 1312 r)             

                          Koło dzisiejszego Teguise wzniósł niewielki fort Castillo de Guanapay

                                  gdzie prowadził handel z jej mieszkańcami przez ok. 20 lat

                                                   1339  -wyspa pojawia się na mapach

                                                  jako  Ínsula de Lançarote Mallucellus

                         

                         1402-1404 podbój wyspy Lanzarote przez  Jeana de Béthencourt, 

                                     korzystającego z protekcji króla  Henryka III z Kastylii.

                                                 

                                              Herb Jeana IV de Béthencourt

                                                                  ****

            W 1412 lub 1415  Jean powrócił do Normandii, przekazując  wyspy bratankowi  

                         Maciotowi de Béthencourt który sprzedał je Enrique de Guzmánowi.

                                     W 1430  kupił Guillén de las Casas.

              Sam Maciot de Béthencourt zachował dożywotnio zwierzchność nad Lanzarote, 

        a pod koniec życia (1448 ) oddał wyspę portugalskiemu księciu Henrykowi Żeglarzowi,

                             co stało się powodem konfliktu kastylijsko-portugalskiego.

                                      Konflikt zakończył traktat z Alcáçovas (1479)

                      Od   1584-  markizat Lanzarote   (El marquesado de Lanzarote)

                 W latach 1569, 1571 i 1586   wyspa padła ofiarą ataków piratów berberyjskich 

                           Od września 1730 r przez ponad pięć lat erupcje wulkanów. 

                     Lawa wulkaniczna pokryła jedną czwartą wyspy,pogrzebała wioski (10)

                                                        i żyzne ziemie                                          

                                     1912 - ustanowienie Rady Wyspy Lanzarote

                    3.IX. 1927  podział administracyjny  wysp Kanaryjskich na dwie  prowincje.

                                                  Lanzarote  w prow.  Las Palmas. 

                                                                         1953

                      W   latach  60. i 70. XX w.  rozpoczął się rozwój turystyki  masowej                   

                                    Głównym źródłem dochodów mieszkańców wyspy

                                     stał się  sektor usług, w szczególności turystyka, 

                                                    a  także przemysł winiarski.

                           1974 r. r . utworzenie  pierwszego  parku narodowego  Timanfaya

                                                    ( Parque Nacional de Timanfaya )

                     10 .VIII. 1982  r ustanowienie Kanaryjskiej Wspólnoty Autonomicznej

                            


                                                                             *****

                                       Znaczki pocztowe

                                                                   Znaczki Hiszpanii 

                                                                       od 1850 r

                       


 
Puerto del Carmen jest głównym ośrodkiem turystycznym Lanzarote
 

                                                                             ******

                                                              


                                                                               ******

 

 





piątek, 30 października 2026

Grenlandzkie poloniki

 
Na zachodnim wybrzeżu Grenlandii, w rejonie fiordu Arfersiorfik. 
 
w okresie od maja do września 1937 roku przebywała
 
polska wyprawa badawcza - glacjologiczna, zorganizowana przez 
 
Polskie Towarzystwo Geograficzne i Wojskowy Instytut Geograficzny.  
 
 

Tam, w pobliżu czoła lodowca nazwanego później Polonia, założyli bazę. 
 
 
Kierownikiem tej wyprawy, którą zresztą sam zorganizował, został  Aleksander Kosiba. 
 
Towarzyszyli mu naukowcy różnych specjalności: Antoni Gaweł, Alfred Jahn, 
 
Stefan Bernadzikiewicz, Stanisław Siedlecki, Rudolf Wilczek i Antoni Zawadzki.
 
 
 
 
 
Wyprawa miała na celu ustalenie wpływu, jaki wywierają topniejące lodowce
 
 i śniegi na kształtowanie terenu, w szczególności na przedpolu wielkiego lodowca
 
Dane te mogły wyjaśnić niejedną zagadkę kształtowania się krajobrazu w Polsce
 
 w epoce lodowej i polodowcowej.
 


 Obszar badań obejmował 300 km² i był pokryty w połowie lodowcem 
 
i tundrą z rozlewiskami wodnymi.
 
 Był to teren ciągle mało zbadany, właściwie nadal dziewiczy. 
 
 Polscy uczeni opisywali nowoodkryte obiekty geograficzne i nadawali im nazwy.
 
 
 Razem nadano 23 nowe nazwy związane z Polską i Polakami;
 
 nazwy te figurują dziś na oficjalnych mapach Grenlandii 
 
**** 
Kilka z tych nazw 
 
 
 
 
 Góra Lwów - Mount Leopolis, -308 m wysokości, nazwana od polskiego 
 
wówczas miasta Lwowa, gdzie była siedziba Polskiego Instytutu Kartograficznego
 
**** 
 
 
 Góra Wawel - Mount Wawel - 332 m n. p. m  nazwana dla upamiętnienia 
 
Wzgórza Wawelskiego w Krakowie
 
  
*** 
 
 
 
Góry Mościckiego - Mościcki Mountains, pasmo górskie do 386 m wysokości,
 
 nazwane na cześć Ignacego Mościckiego, ówczesnego prezydenta Polski
 
  
****** 
 
 
 

 Góry Romera - Romer Mountains, pasmo górskie do wysokości 425 m,
 
 nazwane na cześć Eugeniusza Romera,
 
 profesora uniwersytetu we Lwowie i twórcy nowoczesnej kartografii polskiej, 
 
 *****
 
 
 
 
Góry Śmigłego-Rydza - Śmigły-Rydz Mountains, pasmo górskie do 300 m wysokości,
 
 nazwane na cześć Edwarda Śmigłego-Rydza, ówczesnego marszałka Polski,
 

 
 
****** 
 
 Góry Wojskowego Instytutu Geograficznego - Military Geographical Institut Mountains,
 
 pasmo górskie do 363 m wysokości,
 
 nazwane na cześć instytucji, która finansowała polską wyprawę
 
 
 
******* 
 Jezioro Dybowskiego - Benedykt Dybowski Lake, 
 
 
 

 jezioro polodowcowe, nazwane na cześć Benydykta Dybowskiego (1833-1930),
 
 znanego polskiego badacza Syberii i Bajkału, profesora polskiego uniwersytetu we Lwowie,
 

 
****** 
 Lodowiec Dobrowolskiego - Dobrowolski Glacier, lodowiec w rejonie fiordu Arfersiorfik, 
 
odkryty przez polską wyprawę i nazwany na cześć Antoniego Dobrowolskiego, 
 
protektora wyprawy polskiej na Grenlandię.
 
 
 
****** 
 
 Lodowiec Dybowskiego - Dybowski Glacier, mały lodowiec u czoła lądolodu
 
 nad zatoką Disko, jego wody zasilają Jezioro Dybowskiego;
 
 odkryty i nazwany na cześć Benedykta Dybowskiego przez kierownika 
 
wyprawy Aleksandra Kosibę
 
 
 
 *******
 


Lodowiec Polonia - Polonia Glacier, jeden z większych lodowców spływających 
 
do Arfersiorfikfjorden; początkowo lodowiec był nazwany "Lodowiec Polaków",
 
 
 później, po porozumieniu się z duńskimi instytucjami geograficznymi,
 
 ustalono nazwę "Lodowiec Polonia". 
 
********

                                                Wodospad Siklawa  -Siklawa Waterfall

                                      nazwany na cześć  wodospadu w Tatrach Wysokich 


                                                                             *****

                                                                             *****