niedziela, 13 września 2026

Wyspy Alandzkie

                            Archipelag , położony w śudkowej części  Morza Bałtyckiego

                    między wybrzeżem Szwecji i Finlandii  u wejścia do Zatoki Botnickiej

                                         Składa się z 6757 wysp o łącznej pow. 1,5 tyś km²

                                              z których  ok. 60 jest zamieszkanych.

                      Wyspy Alandzkie jak większość wysp w regionie Morza Bałtyckiego,

                                                   mają pochodzenie polodowcowe. 

                       Charakteryzują się płaskim, skalistym terenem z licznymi zatokami, 

                                                    fiordami i małymi wysepkami

.                      Na pn. największej wyspy Fasta Åland  znajduje się najwyższy punkt

                                                 wysp   -   Orrdalslint -129 m n.p.m 

                                                                                

                                   Wyspy Alandzkie są terytorium autonomicznym Finlandii 

                                               zamieszkanym   przez alandzkich Szwedów.

                             Wyspy posiadają własny parlament - Lagting (30 posłów)

                              i  rząd (Landskapsregering) składający się z sześciu ministrów 

                                    Mają  jednego posła w Eduskuncie i jednego delegata 

                                                      w Radzie Nordyckiej (od 1970)

                                Są także członkiem Unii Europejskiej w ramach Finlandii

                          Archipelag jest zdemilitaryzowany w czasie pokoju  i zneutralizowany

                              w czasie wojny  w oparciu o szereg dwu- i wielostronnych

                                                           umów międzynarodowych. 

                                   Za politykę zagraniczną  wysp odpowiada Finlandia

                               

                                                                           ******

                                                                    Region Aland

                                                                 szw. Landskapet Åland 

                                                                   fiń.   Ahvenanmaa

 

                                                                  Stolica - Mariehamn 

                                                                     fiń. Maarianhamina 

                                                               Język urzędowy -szwedzki

                                                                   Ludność  -30,3 tyś

                                         90 %   mieszkańców stanowią osoby szwedzkojęzyczne

 

                                                                               Herb 

                                                                 przyznany w 1560 r

                                                         zatwierdzony 10 .XII. 1952 

                                                           Zaktualizowany w 1962 r

                                                  

                                                                              1889

                                        W 1944 r odkryto że herb był pierwotnie przeznaczony

                                                                  dla wyspy Olandia

                                                                               ****

 
Herb przeznaczony dla wysp Alandzkich
 
w  XVI w  (1569 )
            

                                                                        *****

                                                                             Flaga

                                                                       Ålands  flagga

                                                                      Od 3 .IV. 1954 r

                                                    Flaga  łączy w sobie kolory nawiązujące 

                                                        do Finlandii i Szwecji


                                        Flaga szwedzka z  dodatkiem czerwonego krzyża

                                         symbolizuje  szwedzkie pochodzenie mieszkańców 

 Barwa czerwona symbolizuje przynależność wysp do Finlandii
 
                                                ( kolory herbu - żółty lew na czerwonym tle)

                                                                                 ***

                                                           Nieoficjalna flaga 1922 -1934

 

                                                                             *******

 Mariehamns stad
 
Maarianhamina 
 

                                                       Stolica, a zarazem jedyne miasto wysp 

                                                              Powierzchnia  - 21,6 km²

                                                                             Herb

                                                             zatwierdzony 15 .IX. 1949 r

                                                                        zmiany 1957

                                            Kotwica w  błękitnym polu symbolizuje żeglugę,

                                                   która jest najważniejszą gałęzią gospodarki

                                   Zielone liście w górnej części nawiązują do parków miejskich 

                                                              i alei lipowych w  Mariehamns


                                                                                ****

                                                                                Flaga

                                                                             ****

                                                                     Poprzedni herb 

  
zatwierdzony  14.V. 1881

                                          

                                                                             *****

Miasto Maarianhamina (Mariehamn)  nazwano na cześć
 
cesarzowej Marii Aleksandrowny 
 
                                                               Click For Larger REPRESENTATIVE Image

                                        

Maksymiliana Wilhelmina Maria z Hesji-Darmstadt  (1824 -1880) 
Мария Александровна Гессен-Дармштадтская

Księżniczka Hesji, cesarzowa Rosji 
 
    jako żona cara Aleksandra II (od 16.IV.1841)
 

                                                                                 ***        

                                                      Administracyjnie wyspy  podzielone

                                                                  są na 16 gmin (kommuner)

                                                                        Herby gmin

                                                                        Brändö (1952)

                                                                                 *** 


Eckerö (1952)                 Finström (1969)
***  
Föglö (1951)                       Geta (1951)  

 
 Hammarland (1951)                   Jomala (1947)
 
*** 

    Kökar (1947)                  Kumlinge (1953)
 
*** 

 Lemland (1951)                 Lumparland (1952)
                    
***  
 

   Saltvik (1952)                  Sottunga (1952)
 
 ***  
 
Sund (1951)                    Vårdö (1952)
 
********* 
W języku protonordyckim archipelag nazywano Ahvaland
 
 „ziemia pośród wód”  
 
 
 
 *** 
 
VIII w. - kolonizacja wysp przed protoplastów dzisiejszych Szwedów
 
 
Od 1157 r  wyspy były częścią  Szwecji. 
 
W XII w zostały schrystianizowane i stały się ważnym 
 
ośrodkiem handlowym i militarnym.
 
 
Wyspy zostały przekazane Rosji na mocy traktatu  z Fredrikshamn 
 
we wrześniu 1809 r, stając się częścią
 
 półautonomicznego Wielkiego Księstwa Finlandii.  

 

1830-1854 budowa  twierdzy  Bomarsund na wyspie Prästö 
 
ok. 30 km od Mariehamn
 
 

Twierdzę zniszczono po wojnie krymskiej
 

                                Sierpień 1854  - listopad 1855  brytyjsko -francuska okupacja

w  trakcie wojmy krymskiej 
 
30.III.1856 -konwencja o wyspach Alandzkich
 
zawarta pomiędzy Wlk. Bytanią, Francją i Rosją
 
ustanawiała  strefę zdemilitaryzowaną na wyspach.



 
6 .XII. 1917 r  część  niepodległej Finlandii 

       1917-1921 przedmiot sporu między Szwecją a Finlandią 
 
 
 
 
7.V.1920-  fiński parlament uchwala ustawę o autonomii dla  wysp
  .
 
 24 .VI. 1921   Liga  Narodów  powierzyła  wyspy  Finlandii po warunkiem 
 
          zachowania ich autonomii oraz pełnej demilitaryzacji
 
20. X. 1921 Finlandia , Szwecja ,Dania, Estonia, Francja. Łotwa, Niemcy,
 
Polska, Wielka Brytania oraz Włochy  podpisały w Genewie
 
 Układ o Statusie Wysp Alandzkich, obowiązujący do dziś 
 
 

9.VI.1922 -  pierwsze posiedzenie lokalnego parlamentu
 
                                                                     Landstingu
 
 
Pokój paryski podpisany 10.II.1947 
 
potwierdzał  zdemilitaryzowany status wysp Alandzkich
 
 
                                      28 .XII. 1951   -Akt o Samorządzie Wysp Alandzkich                                                

                                                 1995  -  przystąpienie Finlandii do UE

                                                  4.IV. 2023 –Finlandia dołączyła do NATO

                                           Międzynarodowy status demilitaryzacji i neutralności 

                                           Wysp Alandzkich   pozostaje formalnie bez zmian

 

                                                                            *****

                                                             Znaczki pocztowe

                                                              Znaczki  Wlk. Ks. Finlandii

                                                                          1856 - 1917

                                                                               ******

                                                                     Republika  Finlandii

                                                                           1917 -1984

           
 
                                                                               ****

                                                            Znaczki Wysp Alandzkich

                                                                        od 1.III.1984

                                                                             *****

      

         

            

             
                 
                
                     
                      


               ******