czwartek, 24 października 2019

Zagłębie Dąbrowskie

Zagłębie Dąbrowskie – region geograficzno-historyczny w zachodniej Małopolsce, na pograniczu z Górnym Śląskiem, zlokalizowany w widłach trzech rzek: Białej Przemszy, Czarnej Przemszy oraz Brynicy. Stanowi silnie zurbanizowany i uprzemysłowiony fragment dawnego Królestwa Polskiego wchodzącego wówczas w skład zaboru rosyjskiego.
 Granica między Śląskiem a Zagłębiem, mająca charakter historyczny, kulturowy i dialektowy, biegnie rzekami: Brynicą i Czarną Przemszą
 Główne miasta Zagłębia Dąbrowskiego to: Sosnowiec, Dąbrowa Górnicza, Będzin oraz Czeladź.
Czasami  do Zagłębia zaliczane są  Olkusz i Zawiercie .


 Za autora tej nazwy przyjmuje się powszechnie Józefa Patrycjusza Cieszkowskiego (1798-1867), naczelnego zawiadowcę kopalń rządowych Zachodniego Okręgu Górniczego w Królestwie Polskim
Drugi człon nazwy – „Dąbrowskie” - również przypisać należy J. Cieszkowskiemu.
 Istotą tego określenia był fakt lokalizacji od I połowy XIX w. w Dąbrowie (Górniczej) centrum zarządzania górnictwem i szkolnictwa górniczego w rejonie dzisiejszego Zagłębia.
Termin Zagłębie Dąbrowskie zaczął być stosowany od około 1850 roku

                                                                           ***

Zagłębie Dąbrowskie jako region uformowało się w XIX wieku i dopiero od tego czasu można mówić o nim jako osobnym regionie.
 Do czasów rozbiorów Polski obszar ten (Będzin, Sławków) był częścią województwa krakowskiego.

Część zachodnia (Siewierz, Czeladź) dzieliła z kolei losy księstwa siewierskiego.



Po III rozbiorze teren ten należał krótko (1795–1807) do Prus jako nowo utworzona prowincja pod nazwą Nowy Śląsk, a następnie do Księstwa Warszawskiego w departamencie krakowskim i Królestwa Kongresowego (1815–1914) – najpierw jako część województwa krakowskiego,
później guberni radomskiej, a po powstaniu styczniowym guberni piotrkowskiej.


                                                     obwód olkuski
                             Od 1867 - powiat będziński (1366,45 km²) w guberni piotrkowskiej

 
                                                    

                                                  1914-1918  okupacja  niemiecka
                                         Sosnowiec, Będzin, Grodziec i Zawiercie,
                               1916- niemiecki powiat będziński (z siedzibą w Sosnowcu)
                                                            okupacja austriacka
                           – Dąbrowa Górnicza, Strzemieszyce, Zagórze, Niwka i Klimontów
                                   1916-powiat dąbrowski z miastem Dąbrowa Górnicza
                                                         
                       W II Rzeczypospolitej obszar Zagłębia  w składzie województwa kieleckiego
                                                                   ( od 14.VIII.1919 )

2.VIII.1919  scalenie powiatu będzińskiego i dąbrowskiego pod nazwą będzińsko-dąbrowski (w                         1923 r. powrót do nazwy powiat będziński) w ramach  województwa kieleckiego


                        1 I 1927 r. z części powiatu będzińskiego utworzono powiat zawierciański.
                     12 IV 1928 r. utworzono powiat miejski w Sosnowcu (z powiatu będzińskiego).

                                                       
                                                        Od    IX.1939 - okupacja niemiecka
           XI.1939-  wlączenie  do III Rzeszy  Landkreis Bendzin włączony do rejencji katowickiej                                                                    (Regierungsbezirk Kattowitz)


                                       7.VII 1945 do  śląskiego, od 1950 roku  katowickiego,
                                 przejściowo w latach 1953-1956 stalinogrodzkiego)
                                            1975-1998   w województwie katowickim



              Od 1.I.1999 r  w województwie śląskim  ( obszar obecnego powiatu będzińskiego
                                  wraz z Dąbrową Górniczą i Sosnowcem)  -  690 km²
                                                             
                 

                                                                     *******
                                                                 Herby

                                                    Dąbrowa Górnicza
                                                        miasto na prawach powiatu

                                                      
                                                                     Herb od 1916 r.

                                                                            ***

                                                             Sosnowiec
                                                         miasto na prawach powiatu
   

Od 1904 r

                                                                            ******
                                                                     Powiat będziński.

Od 4.XI.2001 r
**

Będzin miasto
herb od XVw,  pon. 1915 r
1960, 1994

                                                                              ***
                                                                          Czeladź

                                                          Obecna wersja herbu od 2007 r

                                                                              ***
                                                                        Wojkowice

                                                           Obecny herb od 28.I. 2008 r

                                                                              ***
                                                                          Sławków

                                                    Obecny herb Sławkowa pochodzi  1790 r.,
                                                          a oparty jest na  wzorze z 1844 r

                                                                           ********
                                                                            Siewierz
Od XVII w. potw. w 1792 r
                                                                     pon.od  1962 r

                                                                           ****
                                                                  Gmina  Bobrowniki

                                                                    Od 25.IV.2008 r.
                                          w polu - w słup - błękitno-zielonym trzy  bobry brunatne
                                                                   z czarnym okiem.

                                                                               ***
                                                                      Gmina Psary

                                                                   Od 19 .VI. 1998 r.
                                                                    Tarcza trójpolowa
 W polu pierwszym  górnym  błękitnym, połowa  złotego orła w pas Piastów Śląskich
         W drugim, prawym dolnym srebrnym  zlote  kłos zboża, kilof i pyrlik.
          W trzecim, lewym dolnym polu  zielonym - złoty pies
             Kłos zboża to tereny rolnicze, pyrlik i kilof to symbole górnicze.
 Pies jako symbol Gminy Psary wiąże się historycznie z hodowlą psów myśliwskich, kolor zielony - tereny leśne.
                                                                            ****

                                                                 Gmina  Mierzęcice.

                                                            Herb przyjęty 29 .X. 2001 r.
                                                              Tarcza  dwudzielna w pas
        W  polu górnym  błękitnym  trzy złote  kłosy zboża nawiązujące do rolniczych tradycji gminy,                                    nawiązuje  też do barw Śląska.
 W polu dolnym czerwonym  srebrny  gryf wspięty w prawo ze złotym dziobem i pazurami
 Gryfem  pieczętował się ród Gryfitów, którego Mierzęcice w odległych wiekach były siedzibą.
  Jedna gałąź tego rodu osiedliła się w Mierzęcicach i przyjęła nazwisko Mirzowscy. 


                                                                                ***
                                      Gmina  Ożarowice ( od 1957 r w powiecie tarnogórskim)
             

                                                                      Od 19.IX.2002 r

Na tarczy w  polu  błękitnym,złote koło od wozu  oparte na  zielonym pasie murawy.
Siedem  szprych symbolizuje 7 sołectw gminy,
Ponad kołem wozowym umieszczono skrzydła samolotu - nawiązanie do położonego na terenie gminy lotniska pasażerskiego w Pyrzowicach.


                                                                         ********
                                                        Byłe miasta regionu
                                                               włączone do Sosnowca

                                                         Kazimierz Górniczy  1967-1975


                                                                                **
                                                           Klimontów 1967- 1.VI.1975


                                                                             ***
                                                       
                                                                   Zagórze 1967 -1975


                                                                              ***
.                                                               Porąbka  1967 -1973


                                                                               ****

                                                       Włączone do Dąbrowy Górniczej

                                                        Strzemieszyce Wielkie 1955-1977


                                                                              ***

                                                               Ząbkowice 1962-1977


                                                                              ****
                                                                  włączone do Będzina

                                                                             Łagisza
                                                                          1969-1972


                                                                               ***
                                                                          Grodziec
                                                                         1951−1975


                                                                          *******

                                                  Herb społeczny Zagłębia Dąbrowskiego


                    opracowany przez stowarzyszenie regionalne Forum dla Zagłębia Dąbrowskiego

Przedstawia stylizowanego białego (srebrnego) koronowanego orła, z złotymi szponami, dziobem i językiem, oraz złotą przepaską na skrzydłach zakończoną trójliściem.
Wskazuje na przynależność regionalną (kulturową, etnograficzną) Zagłębia Dąbrowskiego, które w i stanowi cześć Zachodniej Małopolski.

Pas górny pola tarczy  czerwony, nawiązujący do wielowiekowych, kulturowych, gospodarczych i administracyjnych związków z historyczną Ziemią Krakowską,obszary uprzemysłowione regionu
  i  wielowiekowe tradycje hutnicze regionu.
Pas dolny  kolor zielony symbolizuje  obszar pogranicza i związaną z tym wielokulturowość opartą na tradycji otwartości i tolerancji. Dodatkowo symbolizuje obszary rolnicze regionu.
Jest także jednym z oficjalnych kolorów górniczych wskazuje na wielowiekowe tradycje górnicze regionu.
                                                                  Wersja pierwotna

                                                                           ***
                                                                       Inna wersja
                                                       „Orzeł Zagłębia Dąbrowskiego”

                                                 według Z. Matuszczyka i G. Jaszczury.
                                                                             2011 r

Wizerunek ukoronowanego  orła białego z XIV-wiecznej pieczęci króla Kazimierza Wielkiego.
 Młotki górnicze (perlik i żelazko), nawiązują do tradycji górnictwa kruszcowego.
Barwy to biel polskich orłów, czerwień królewskich tarcz herbowych i chorągwi oraz zieleń i czerń zagłębiowskich górników .



                                                                         ******
                                                         Herb województwa śląskiego
                                                                         Od 2001 r

                                                                   *************

                                              Herb województwa kieleckiego (propozycja)


                                                                               *****
                                                           gubernia piotrkowska i radomska


****

gubernia radomska

1845-1866
****
województwo krakowskie (1816-1837)
i gubernia krakowska 1841-1844
                                                                           ******

                                 Wojewodztwo krakowskie (-1795) i księstwo siewierskie (do 1790 )

       

                               
                                                                           ****
                                                       Znaczki pocztowe

                                     Królestwo Polskie
                                        1.I.  1860- 1.IV.1865
                            up.Siewierz (stempel 173),Strzemieszyce (174),
                                     Granica (175),Dąbrowa (176)

                                                   **                                                                                                                    Znaczki Rosji
                                              1865 - 1914


                                                 ****                                                                                               Okupacyjne niemieckie
                                                  1915-1918

                                                                           *****
                                        Okupacyjne austro-węgierskie
                                                  1915-1918



*****
                                              Znaczki Polskie
                                               1918-1939, 1945









                                                ***                                                                                                 Okupacyjne niemieckie
                                                 1939-45


                                                 ****
                                         Znaczki  lokalne
                                             Sosnowiec
                                                               19.II.1916-  VII1916




                                                                                ****

                                            Czesław Słania
                        (ur. 22 października 1921 w Czeladzi, zm. 17 marca 2005 w Krakowie)
      – polski grawer, projektant znaczków pocztowych i banknotów, od 1959 działający w Szwecji.


                               


.Łącznie – także dla poczt innych krajów, w tym Polski – wykonał ponad 1000 projektów znaczków (m.in. dla Danii, Grenlandii, Wysp Owczych, Islandii, Monako, Niemiec, Francji, Belgii, San Marino, Szwajcarii, Australii, USA, Chin, Tajlandii, Watykanu, ONZ). Dorobek ten sprawił, że jego nazwisko wpisano do Księgi Rekordów Guinnessa jako twórcy rekordowej liczby wygrawerowanych znaczków pocztowych.


                                                                               ******



Brak komentarzy:

Prześlij komentarz