czwartek, 21 listopada 2019

Nawojowa

Post o Nawojowej.

          Wieś położona jest w dolinie rzeki Kamienicy w Beskidzie Sądeckim w sąsiedztwie
                         Nowego Sącza, przy drodze Nowy Sącz - Łabowa - Krynica.
                                      Miejscowość jest siedzibą gminy Nawojowa.
             Gmina  ( o pow.51,13 km²)   sąsiaduje z gminami Kamionka Wielka, Łabowa,
                                Piwniczna-Zdrój, Rytro, Stary Sącz i miastem Nowy Sącz.


 Gminę stanowi 8 sołectw: Bącza Kunina, Frycowa, Homrzyska, Nawojowa, Popardowa, Złotne, Żeleźnikowa Mała i Żeleźnikowa Wielka.
Obszar całej gminy położony jest na wysokości od 338 m n.p.m. (dolina Kamienicy na granicy z Nowym Sączem) do 1 053 m n.p.m. (rejon Pisanej Hali).

                                                                       ***

Nazwę miejscowości w zlatynizowanej staropolskiej formie Nawoyowa wymienia w latach (1470-1480) Jan Długosz w księdze Liber beneficiorum dioecesis Cracoviensis
Nawojowa została założona przez kasztelana krakowskiego Nawoja z Tęczyna

                                                                                ****
                                                                 Herb gminy

 ustanowiony przez Radę Gminy 31 marca 2004 r

W polu czerwonym na wzgórzu złotym między krzywaśnią srebrną i toporem o takimż ostrzu i stylisku złotym w słup srebrna blankowana wieża o dwóch gotyckich otworach strzelniczych (oknach) w słup czarnych.


Wieża kamienna symbolizuje XIV-wieczny obronny zameczek Nawoja, a później umocnione XV–XVI-wieczne dworzyszcze Nawojowskich na Nawojowej Górze, od której pochodzi nazwa wsi - Nawojowa. Dolne kondygnacje (fragmenty) tejże wieży są wkomponowane w mury istniejącego do dnia dzisiejszego pałacu Stadnickich w Nawojowej. Krzywaśń znajdowała się w herbie rodowym Szreniawa (odmiennie), którym pieczętowali się Lubomirscy (właściciele klucza nawojowskiego w XVII i XVIII wieku) i szczególnie zasłużonych dla mieszkańców oraz ziemi nawojowskiej - rodu Stadnickich (od końca XVIII wieku do 1945 roku), którzy pieczętowali się herbem Drużyna. Natomiast wizerunek topora, to godło z herbu rycerskiego Topór, którym pieczętował się założyciel wioski – Nawoj.


                                                                          ****
                                                                     Flaga


                                                                      proporcje  5: 8

                                      czerwono-biało-czerwona w pionowych pasach (1: 2: 1)
                                                    Pośrodku pasa białego  herb gminy

                                                                                **
                                                                      Poprzedni herb   

                                                                          ******

                                      1320- wzmiankowana jako wieś rycerska
                               ok.1325- założenie Nawojowej (Piotr Nawoj z Tęczyna )
                                 od 1440- parafia  ( od 1638 p.w. Nawiedzenia NMP )
                                         
                                                               kościół nawojowski w 1889 r

                                                        po 1593- własność Branickich

                                              1601-1713,1753 do -  Lubomirskich

                                            1763-1799 - własność  Massalskich
                                         Od   VII. 1770 - w zaborze austriackim
                                                              cyrkuł sandecki
                                               
                                         od 1799 - 1945  do rodziny Stadnickich
                                                           (klucz nawojowski)

 W roku 1799 Franciszek hr. Stadnicki  herbu Szreniawa bez krzyża  starosta ostrzeszowski, właściciel Żmigrodu kupił od Heleny Apolonii Massalskiej zamek i dobra nawojowskie z przyległymi dobrami.
 28 maja 1800 roku otrzymał  potwierdzenie własności wsi: Łęg, Barnowiec, Maciejowa, Roztoka Wielka i Mała, Uhryń Niżny i Wyżni, Nowa Wieś, Łosie, Krzyżówka, Składziste.

Akt własności na Łabową uzyskał osobnym aktem kupując ja od Izabeli Lubomirskiej w 1800 roku.

                      Od lat 70-XIXw  okres rozwoju ekonomicznego Nawojowej,
                                           głównie za sprawą rodziny Stadnickich

                                              
                                              od 1867 -gminy jednowioskowe   
                                                    (w granicach obecnej gminy)
                                        Bącza, Frycowa, Hombrzyska, Łęg, Nawojowa,
                                                      Popardowa, Żeleźnikowa .

                                                                       ****
                                                                Od XI.1918 w II RP


                                                  1934-1954  gmina zbiorowa  (89,01 km²)
                                                obejmująca teryt obecnej  gm. Nawojowa i
                             obec, w gm. Łabowa  (Barnowiec,Czaczów, Maciejowa, Składziste)

                                              1939–45  w    dystrykcie krakowskim (GG)

                                               1954-1972 siedziba  GRN dla gromad
                                             

               -Nawojowa, Bącza-Kunina, Popardowa i Poręba Mała 
          ze zniesionej gminy Nawojowa , Żeleźnikowa (od 30.VI.1960),
           Od 31.XII.1961 - Frycowa, Homrzyska i Złotne ze zniesionej gromady Frycowa
            ( pozostałe wsie - Baranowiec i Czaczów włączono do Łabowej)

**
                                             1.I.1973 -  reaktywowanie gminy Nawojowa                                           
                                                        pow. nowosądecki, woj. krakowskie

                                                           1975-1998-w woj .nowosądeckim
                                                            Od 1.I.1999 r w woj. małopolskim

                                                                  *************
                                                        Znaczki pocztowe
                                    Placówka pocztowa w Nawojowej
                                                                          od 1897 r

                                                 ***
                                            znaczki austriackie
                                                 1850-1918



                                                  ***
                                      okupacyjne niemieckie (GG)
                                                1939-1945



                                                 ****
                                             Znaczki polskie
                                                od 1918 



                                               ******

Stanisław Wyspiański  przebywał  w Nawojowej  latem 1889 r  
 w ramach  Wycieczki do powiatów sądeckiego, grybowskiego i gorlickiego      
zorganizowanej przez  prof .W.. Łuszczkiewicza 

 

Na znaczku obraz beatyfikacyjny 108 męczenników polskich II wojny światowej
 beatyfikowanych przez  Jana Pawła II 13 czerwca 1999

W tym gronie - dominikanka  Stanisława Maria Józefa Rodzińska
 (ur. 16 marca 1899 w Nawojowej, zm. 20 lutego 1945 w Stutthof)
 **

                                               *****
                                                    Ryteriana
                          Gmina  Nawojowa (sołectwo  Złotne) graniczy z gm. Rytro
                                                   (sołectwo Sucha Struga) -1,5 km.

                                                                        **
                                    W latach 1916-1945 -ryterskie lasy (Pańskie Lasy)
                                        5,2 tys. ha, należały do majątku hr A. Stadnickiego
                                                     (Nawojowa-Rytro-Szczawnica)

                                Z fundacji hr.A.Stadnickiego w 1928 r powstał  kościół ryterski                                                        (drewniany, już nieistniejący)
                                                                 **  
                         Historyk Szczęsny Morawski wspomina o legendzie,według której 
                       podziemia liczące ponad 9 km długości łączyły Nawojową z zamkiem
                                                             w Rytrze.
                                  Ponoć zaczynały się na wzgórzu za kościołem na 
                                którym miał znajdować się zamek rycerza Nawoja.                   
                     
                                              ****

Brak komentarzy:

Prześlij komentarz