niedziela, 11 stycznia 2026

Powiat iłłuksztański

 

                                        Dawny powiat we wschodniej części guberni kurlandzkiej 

                                               na wschodzie historycznej Semigalii ( Selonia)

                                             

 

                                                  niem.  Kreis Illuxt,  ros. Иллукстский уезд

                                               (1819-1918)  z siedzibą władz w Iłłukszcie

                                                 Powiat iłłuksztański stanowił wąski klin

                                                    między Inflantami a Wileńszczyzną

                                               1915/1917 -  1918  okupacja niemiecka

                                 Na początku 1919 r powiat został zajęty przez Armię Czerwoną, 

                                   jednak wojska litewskie wyparły je latem 1919 roku.

                                                                            *****

                                 Podczas wojny polsko-bolszewickiej w październiku 1919 r. 

                              część powiatu , na wschód od linii kolejowej Dyneburg-Turmont

                                                    została zajęta  przez wojska polskie 

                                        

                                Było to miasto Grzywa oraz 6 gmin powiatu iłłuksztańskiego 

                                   (Born, Borówka, Demeń, KałkunySkrudelino i Sołonaj)

                                                   , które znalazły się pod administracją

                                                 Zarządu Cywilnego Ziem Wschodnich

                              31 .X.1919 weszły w skład nowo utworzonego powiatu brasławskiego

                                                     który wszedł w skład okręgu wileńskiego

                               Wojska polskie wycofały się z terenu powiatu w lipcu 1920 roku

                                   W październiku 1920 r cały powiat iłłuksztański  został zajęty 

                                                      przez Łotyszy  i wcielony do Łotwy


                                                    1920-1940  w   Republice Łotewskiej 

                                                          Ilūkstes apriņķis - 2242,7 km²

 

 (1935) Aknīste, Asare, Bebrenes, Demenes, Dviete, Garsene, Kaplavas, Kurcums, 
 
Lašu, Laucesa, Pilskalnes, Prodes, Rauds, Rubene, Saliena, Silene, Skrudaliena, 
 
Susēja i Sventa

                                        

                                               

                                                                            ******                                         

                                             1940-1941 ,1944–1949  powiat w  Łotewskiej SRR.

 

                                                        1941-1944 okupacja niemiecka

                                                                               *****

                                          31 .XII. 1949 r. powiat Iłūkste został zlikwidowany

                                            i podzielony na okręgi  Aknīste, Grīva i Ilūkste.

                                                                               ******

                                                         1990   w   Republice Łotewskiej 

                                        w rejonach dyneburskim , jekabpilskim i krasławskim

                              


                                   Od 2021 r   terytorium  dawnego powiatu znajduje się 

                                   w  pd. cz. novadsu Górna Dźwina ( Augšdaugavas novads )

                          Bebrenes pagasts, Demenes , Dvietes , Eglaines , Ilūkstes pilsēta,

                                  Kalkūnes , Laucesas , Medumu , Pilskalnes , Prodes ,

                             Salienas , Skrudalienas , Subates pilsēta, Sventes , Šēderes , 

                                                        Tabores , Vecsalienas 

                                                                     ****** 

                                                         W  Krāslavas novads

                                           parafia  Kapława  (Kaplavas pagasts ) -  125,3 km2


                                                                             *****

                                   i w  Jēkabpils novads   ( Aknistes,Asares,Kraujas, Rubenes )

                                                                           ******

                                                                            Ilūkste

                                                niem. Illuxt, lit. Alūksta, ros. Илуксте

                                   miasto w południowo-wschodniej części Łotwy, w Selonii,

                                               w novadsie Górna Dźwina, w nad rzeką Iłuksztą 

                                                               ( lewy dopływ Dźwiny)

                                                   26 km od Dyneburga i 199 km od Rygi

 

                                                                   Powierzchnia -8,7 km²

                                                                  Ludność-2,2 tyś. (2025)

                                                                        Łotysze, Rosjanie, Polacy, Białorusini

                                                                           Herb  miasta

                                                            zatwierdzony 31.X. 1925 r

                                                                    ******

                                Pierwsza pisana wzmianka pochodzi z  1550 r ( 1559)

                            Mała wioska na prawym brzegu rzeki  Iłukszta  w  posiadłości

                                            rodziny Zyberków (Sieberg zu Wischling)

                                                         ze Schlossbergu (Pilskalne )

                                                      w  nadstarostwie zelburskim

                                 W pierwszej poł. XVIII w mieszkali  tu Polacy, Żydzi

                                              , Rosjanie (starowiercy) i Niemcy

                            Po 1772 r   miejsce  sejmików egzulanckich szlachty  inflanckiej 

                                                                  i kurlandzkiej

                                         Do 1795  w  księstwie Kurlandii i Semigalii

                                              1795 zostało przyłączone do Rosji  


                                 Od 1798 r centrum  nadstarostwa Iluxt   (Hauptmannschaft Illuxt)

                                                   1819 r centrum  powiatu  iłłuksztańskiego 

                                                    W 1892 r  ograniczone  prawa  miejskie

                                    Od   X.1915  do III.1917   na niemiecko-rosyjskiej linii frontu 

                                                     Miasto ,zostało całkowicie zniszczone

                                                  1919  nadanie  łotewskiej nazwy Ilukste.         

                                            

                                                      Miasto powiatowe ( do 1938 r wszystkie

                                                            instytucje znajdowały się w Griva) 

                                        

                                               VI.1941  - VII.1944 okupacja niemiecka

                                            Od 1.I. 1950 r. - centrum  rejonu iłuksztańskiego

                                                18 .XII. 1962 r  w rejonie  dyneburskim

                                                   do 4.V. 1990  w Łotewskiej SRR

                                             21 .VIII. 1991 w niepodległej Republice Łotewskiej

                                                                                 *****

                                                 (2003)  2009–2021 siedziba novadsu Iłukszta

                                                                      ( Ilūkstes novads)


                                        Od 2021 r w  novadsie Górna DźwinaAugšdaugava )   


                                                                                 ****

                                                           Znaczki pocztowe 

                                                       Znaczki Imperium Rosyjskiego 

                                                                        1858-1915




                                                                              *****

                                                          Znaczki okupacyjne niemieckie

                                                               1915-1918  Ober Ost. 

 

                                                                1941-1944   Ostland

                                                                              ****

                                                                     Znaczki Łotwy

                                                                      1919 - VIII.1940

          

                                                                                ***

                                                                      Znaczki ZSRR 

                                                         X. 1940- VII.1941, 1944- XI.1991

 


                                                                                ****

                                                                     Znaczki Łotwy

                                                                        od 19.X. 1991 

                                  




                                                                              *******

 

 

Brak komentarzy:

Prześlij komentarz