sobota, 3 października 2026

Archipelag Ertholmene

                         Duński archipelag  położony na Bałtyku ok. 18 km na północny wschód 

                                                            od Gudhjem na Bornholmie


                  Składa się z dwóch zamieszkałych wysp Christiansø (22,3 ha)  i Frederiksø (4 ha)

                                  oraz Græsholm (9 ha ) i wielu wysepek , z których największe

                                          to  Tat, Vesterkær, Østerskær, Tyveskær i Præsteskær. 

                        Najwyższym punktem  jest Møllebakken na Christiansø -22  m n.p.m

                                      

                           Skałka/wysepka Østerskær  (300 m na wschód od wyspy Christiansø)

                                        jest  najbardziej na wschód wysuniętym punktem  Danii.

                                                            55°19′06″N , 15°11′50″E


                                                                        *****

                                Zamieszkane są tylko dwie wyspy: Christiansø i Frederiksø, 

                                           połączone 30-metrowym  mostem zwodzonym

                                    Wyspa Græsholm jest ścisłym rezerwatem ptaków.

 

                                                    Powierzchnia - ok. 0,39 km² 

                                                  Stali mieszkańcy - ok. 100 osób

 

                                              Archipelag   jest własnością państwa

                                        i jest administrowany przez Ministerstwo Obrony.

 

                                                    

Pełnię władzy sprawuje mianowany administrator (zwany też gubernatorem),
 
 który pełni jednocześnie funkcję latarnika i kapitana portu

                             Stali mieszkańcy wybierają natomiast Radę Wyspy ( Ørådet)

                                          , która pełni jednak jedynie funkcję doradczą.

 

                                                          Nieoficjalny  herb Christiansø      

                                                                             od 1979

                                                                             *****

                                                   

                                          Nazwa  Ertholmene  (  Ærtholmene  - starsza pisownia )

                                                              - oznacza  wyspy grochowe

Nazwa największej wyspy  jest często używana w odniesieniu
 
 do całego archipelagu
 

                                     

                                                                      ******

                             Pierwsza wzmianka pisemna o wyspach pochodzi z ok. 1080 r

                w średniowieczu skalisty archipelag stanowił letnie schronienie duńskich 

                                                  rybaków poławiających śledzie.  

 .                           Dwie główne wyspy nazywały się Kierkeholmen  i Boeholmen             

                   W 1684 r król  Christian V postanowił zbudować twierdzę na wyspach, 

                      której centralnym elementem stał się naturalny port między wyspami.


                                              Zlecenie budowy wykonał Anthon Coucheron,

                                           który również został pierwszym   dowódcą fortu. 

                        Twierdza została nazwana Christiansø, a dwie główne wyspy zostały

                               przemianowane na cześć  królów  Christiana V i  Fryderyka IV.

                                                   Król Chrystian V   (pan. 1670-1699)

                                                                             ****

                                               Król  Fryderyk IV  następca  Chrystiana V

                                                                   pan. 1699- 1730

                                                                               ****

                      W 1805 zbudowano Store Tårn (Duża Wieża) na wyspie Christiansø –

                                        pierwszą w Danii zwierciadłową latarnię morską.

                        Fort pełnił ważną rolę dla duńskiej marynarki wojennej  do 1855 roku

                                              1725 - 1782  fort  służył  jako więzienie.

                                                   W 1863 r stała się obiektem cywilnym


                                       Następnie wyspa przekształciła się w wioskę rybacką, 

                                        a pierwsi turyści przybyli na wyspę już pod koniec XIX w

                       Obecnie  gospodarka Ertholmene jest prawie w całości oparta na turystyce.

                       Na wyspie  obowiązuje całkowity zakaz wprowadzania jakichkolwiek zmian,

                               nie ma samochodów,zakazane jest posiadanie kotów oraz psów.

                                       Dostęp do niezamieszkałych wysp jest ograniczony.


                                     


                                                                                *******

                                                             Znaczki pocztowe 

                                                 Znaczki Danii 

 

                                      

                                          

      
                                             Flaga duńskiej poczty

                                                       ***

                         1.VII. 1868 -na Christiansø   otwarto agencję pocztową  

                                  Przesyłki z wyspy  przewożono  statkiem do  Rønne  (do 1879 )

                                           tam je  stemplowano i wysyłano adresatom

                                                                               ****

                                    Od  1879 do 1981 przesyłki z wyspy  przewożono do Svaneke.  


**
   

*****





 

czwartek, 1 października 2026

Mokka

                                          Miasto w Jemenie, port nad Morzem Czerwonym

                                             na  przybrzeżnej pustynnej  równinie  Tihāma 

                                             74 km na północ od  cieśniny Bab el-Mandeb

                                               Admnistracyjnie leży  w muhafazie Taizz

                                                  (ok. 94 km na zach. od miasta Taizz)

 

                                                                           ***

                                                                           Mokka

                                                                 المخا ,  ( al-Mukha)

                                                                          ang.Mocha



                                                                      Mocha, Mukha

                                                                              *****

                                  Słowo mokka jest obecne w większości języków świata 

                               i odnosi się do kawy, która  była  eksportowana przez ten port. 

                                                                               ***

                                    Mokkę  założono w XIV w  ( wioską rybacką )

                                 1538 -  poporzadkowanie  Imperium Osmańskiemu

                                              rozwinęli Mokkę  jako miasto portowe


                                  Od XVI do XIX w Mokka była ważnym rynkiem

                                    eksportowym  kawy  transportowanej z różnych 

                                     terenów półwyspu arabskiego  i  Etiopii (Harar),

                                                  kadzidła, mirry i innych towarów

                      , przyciągając kupców angielskich, holenderskich i francuskich. 

                                 

                                                Od  1636  r  w imamacie  Zajdytów

                                                          (Muhammad I al- Mu'ajjad )

                                               W XVIII w. zaraza zabiła połowę ludności 

                                            IV.1837  -   pod  kontrolą kedywa Egiptu

                                          1849-1918  ponownie w  Imperium Osmańskim 

                                                                      (sandżak Taizz) 

                                                   miasto portowe, pierwszy port na północ

                                                         od cieśniny Bab-el-Mandeb

                                                      

                                                                           1907

Upadek rozpoczął się wraz z rozbudową portu w Adenie w poł. XIX w
 
  i rozwój plantacji kawy  na Jawie  i powstanie południowoamerykańskiego 
 
przemysły kawowego
 
 
Od   1918 – w  Mutawakkilickim Królestwie Jemenu 
 
, główny port dla stolicy Jemenu- Sany

                                                     Mokka  na brytyjskiej mapie z lat 40-XX w.

                                                      Mokka  na amerykańskiej  mapie z lat 50-XX w. 

                                                       W 1955 r -  budwa  nowego portu 

                                                   1962 - w Arabskiej Republice Jemenu

                                                Mokha był kada (dzielnica) prowincji Taizz,

                             podzielona na dwa nahiye (podokręgi): al-Mukha i al-Makbara. 

                                                               do1970  wojna domowa  .

                                             Od  1990 w  zjednoczonej  Republice Jemenu 

 

                                               

                                                      Od 2015 r trwająca wojna domowa

 

                                                                           *****

                                                             Znaczki pocztowe

                                                                      Znaczki  Turcji

                                                                         1868 - 1918

                                                               

                                                                            *****

                                                                      Znaczki Jemenu

                                                                           od 1926

                                               

                                  

         
 

*** 
 
          
                  

                                             

                                                                                   *****

  
                                                                            1968

                                             Na znaczku  jemeńskiego  rządu królewskiego

                                                meczet i mauzolem szejka  al-Szadhiliego

                                   Szejk Ali bin Omar al-Szadhili (żyjący na przełomie XIV i XV w)

                                                         mistrz suficki i patron Mokki. 

                                   Według  legend to on sprowadził krzewy kawowca do Jemenu

                                                i spopularyzował picie naparu z kawy

                          Sufici pili kawę, aby utrzymać koncentrację i siły podczas całonocnych,

                                                              mistycznych modlitw


                                                                           ****