piątek, 19 czerwca 2020

Piwniczna

                                      Piwniczna-Zdrój 

  – miasto w województwie małopolskim, w powiecie nowosądeckim, siedziba gminy

                miejsko-wiejskiej Piwniczna-Zdrój.


Piwniczna leży nad rzeką Poprad, jej obszar rozpościera się od wysokości 357 m 

(dolina Popradu w rejonie przysiółka Witkowskie) do 1140 m (podszczytowe partie 

 Wielkiego Rogacza

1182 m. Najwyższe szczyty w obrębie miasta: Eliaszówka 1024 m.n.p.m, Niemcowa 963 m.n.p.m 

Granica 715 m.n.p.m, Kicarz 703 m n.p.m.

                        Ok.30% obszaru leży powyżej 700 m n.p.m

 Przez miasto biegnie linia kolejowa, ze stacją Piwniczna i przystankiem Piwniczna-Zdrój

 oraz droga krajowa 87 łącząca Nowy Sącz z miejscowym, byłym przejściem granicznym 

 Piwniczna-Mníšek nad Popradom.

 
Granica południowa jest zarazem granicą państwową ze Słowacją. 

Na zachodzie  graniczy ze Szczawnicą,na pn.-zach. z  gminą Rytro,natomiast granica wschodnia

 oddziela miasto od obszaru gminy Piwniczna.

Pierwotna nazwa osady Piwniczna Szyja, według dokumentu lokacyjnego istniała


jeszcze przed powstaniem miasta. Określenie „szyja” odnosiło się do


charakterystycznego zwężenia rzeki Poprad w okolicach dzisiejszego Międzybrodzia 

.
Nazwa ta funkcjonowała do końca XVIII wieku.


 Pochodzenie nazwy Piwniczna nie jest do końca wyjaśnione

  Według etymologów pochodzi od zaciemnionego przez cień


gęstego boru wjazdu do miasta od strony północnej, gdyż w języku staropolskim


piwniczna oznacza wąskie przejście, przesmyk lub sień w piwnicy.


Dawne wzmianki mówią, że w Piwnicznej i okolicy były miejsca, gdzie istniały podziemne


przejścia, tunele, szyby, lochy.

 Obiekty te miały by pochodzić z okresu wczesnego


średniowiecza i być przejawem miejscowego prymitywnego kopalnictwa, 

a także pełnić  funkcje obronne.



                                                                 ***********
                                                 Miasto i Gmina Piwniczna

                                                              Powierzchnia - 126 km²
                                                           
                                                                  miasto- 38,30 km²

                                                                             Herb

                                                             przyjęty 31 stycznia 2003 r.
                                                               (Rezolucja Nr V / 30/03).

 przedstawia w polu błękitnym białego Baranka Bożego, trzymającego białą chorągiewkę, na której widnieje czerwony, krzyż maltański. Wziął się on stąd, iż akt lokacji miasta nad Popradem, w miejscu zwanym Piwniczną Szyją, został wydany w oktawę św. Jana Chrzciciela, którego atrybutem jest właśnie Baranek. 

Akt wydał Kazimierz Wielki 1 lipca 1348 r.
Piwniczna używa obecnie herbu w wersji plastycznej zaczerpniętej z wydawnictwa 

"Miasta polskie w tysiącleciu" ( tom I, tabl.XLV).


Obecny herb nawiązuje do najstarszej znanej pieczęci miasta pochodzącej z 1565 r.
                                                                                 **

W czasach zaboru austriackiego (1799) do herbu dodano dwa lwy jako trzymacze i dwie głowy 

orle pod wspólna koroną, nad tarczą (klejnot?)

. Taki herb z modyfikacjami (chorągiewkę z krzyżem, zastąpiła chorągiewka biało-czerwona)

 był w użyciu jeszcze w latach 50. XX wieku.




                                                                              **
Projekt nowej wersji herbu miasta i gminy Piwnicznej-Zdroju opracowany w 2008 roku przez

 Wojciecha Drelicharza i Zenona Piecha (opracowanie historyczno- heraldyczne) 

i graficznym artysty plastyk Barbary Widłak , w związku ze zmianą władz miasta nie został 

wprowadzony w życie.

                                                                Projekt herbu  z 2008 r


1960
**
1966
***
                                                                              1994
                                                                            *****

                                                                        Flaga miasta

                                  jest białym prostokątnym płatem z herbem miasta pośrodku.

                                                                            ****
                                                     W skład  miasta  wchodzą osiedla  :
                                           Centrum,Zawodzie,Śmigowskie ,Kosarzyska

                                                                               ***
                                                                       Sołectwa



                                                                           ****
                                                                  Głębokie
                              Niewielka wieś , nad Popradem w dolinie potoku Głęboczanka osłonięta
                                   stokami Makowicy (948 m n.p.m) i Zadnich Gór (969 m n.p.m)


                                                                         
                                                                    Młodów
                                  Wieś położona naprzeciw Głębokiego  na stoku
                                                  Kordowca (763 m n.p.m)



                               Granica  Młodowa z Roztoką Ryterską -wcina się klinem
                                                    w dolinę Małej Roztoki  Ryterskiej.


                             Wg.  legendy  została  tak wytyczona  w czasach austriackich
                                                         przez geodetę jako zemsta

                           Obydwie wsie Głębokie i Młodów istniały przed rokiem  1348 r
                                   
                                                                              ***
                                                                   Kokuszka
                   Niewielka wieś (sołectwo) w pn-wsch. części gminy w wąskiej 
                                             dolinie  potoku Jaworzyna (Jaworzynka).
                                                 
                                                   **
                                         Łomnica -Zdrój

 
                                   Rozciąga się na przestrzeni ok. 4 km w dolinie Łomiczanki,
                                    prawobrzeżnego  dopływu Popradu,otoczona  Kicarzem,
                                        grzbietem Bucznika,zboczami Gronia i Parchowatki
                                                           Wieś istniała przed  1348 r

                                                                             Od...?
                                             Złamane drzewo -nawiązanie do nazwy wsi.
                                    Dzbanek i kran - wody mineralne i tradycje uzdrowiskowe

                                                                        ***
                                                     Wierchomla Wielka
                      Dolna część Wierchomli w dolinie Potoku Wierchomlańskiego
                                                            Założona w 1545 r

 

                                                   Wierchomla Mała                   
                                 Górna część  Wierchomli na wys. 800 m n p m
                                     otoczona szczytami  pasma Jaworzyny Krynickiej

                                                                         **
                                                            Zubrzyk

 
                                                   Mała wieś nad Popradem, u stóp 
                                                   Zubrzego Wierchu (860 m n.p.m.)
                                                                 
                                                                             ***


                                                                      **********
              Królewskie Wolne Miasto Piwniczna zostało założone w Dolinie Popradu na tzw.
                 surowym korzeniu  na mocy dekretu króla Kazimierza III Wielkiego w 1348 r.,
                   położona była przy ważnym szlaku handlowym, prowadzącym na Węgry
 
                                                Dzięki temu miasto szybko się rozwijało
                         W czerwcu  1770 w miasto  włączono do Węgier (w imperium Habsburgów)
                            Dwa lata później, Piwniczną włączono  do Królestwa Galicji i Lodomerii
                                             
                                                                            XVIII w

poł .XIX w

Gmina (Markt Piwniczna) w powiecie  nowosądeckim
 kraju koronnego  Galicji i Lodomerii ( 1867-1918)

Połączenie kolejowe  (od 1876 r)
-linia Tarnów-Budapeszt

                                           . Pod koniec XIX w (1885) lwowski lekarz
               Juliusz Korwin-Gąsiorowski odkrył, że lokalne wody mają lecznicze właściwości
           Od tego wydarzenia rozpoczęła się historia Piwnicznej jako miasteczka uzdrowiskowego.
                                        Rozwój uzdrowiska rozpoczął się w 1932 roku

                                                                           ***
1918-1939   w II Rzeczypospolitej w woj. krakowskim
Od 1933-1954 - Gmina zbiorowa 
  (Obłazy Ryt.,Roztoka Ryt., Rytro,Sucha Struga, Młodów, Głębokie, 
Kokuszka, Łomnica Zdroj, Wierchomla Wlk.i Mł.)

Mapa W i G 1936

 Podczas II wojny światowej ( 6.IX.1939- 22.I.1945) należał do dystryktu 
krakowskiego w Generalnym Gubernatorstwie
1947-  Akcja Wisła przymusowe wysiedlenie ludności rusińskiej (Łemkowie)
 (Wierchomla, Zubrzyk)
**
                              1954 - 1973  GRN ( gromady Młodów,Głębokie,Kokuszka,
                                      Łomnica Zdrój, Wierchomla  Wielka, Wierchomla Mała)
                                                     
                                                         1973-  M i G Piwniczna
                               dołączenie d. GRN Rytro i  d.gromady Zubrzyk z  d.GRN Żegiestów)

                                                W latach 1975-1998  w  woj.nowosądeckim
                              .                       
                                                              30.XII. 1994 r.- wydzielenie
                                                          z gminy Piwniczna  -Gminy  Rytro


                                           W 1998 roku w nazwie miasta  dodano  -Zdrój

                                                                             ****


                                                                           *****
                                                            Znaczki pocztowe
                                       Placówka pocztowa w Piwnicznej
                                                                      istnieje   od 1844 r

                                               Znaczki austriackie
                                                                  1.VI.1850  - 20.I.1919



****
                                                                      Znaczki polskie
                                                                      1919-1939, 1945


      
     

                                                                              ****
                                                              Okupacyjne niemieckie (GG)
                                                                        IX.  1939 - I.1945

                                                                                ***

Brak komentarzy:

Prześlij komentarz