niedziela, 8 września 2019

Iran

                       Islamska Republika Iranu -państwo w południowo-zachodniej Azji.
                    Graniczy z Irakiem,Afganistanem,Pakistanem,Turcja,Turkmenistanem, Armenią
                                                  oraz Azerbejdzanem.
          Na północy ma dostep do Morza Kaspijskiego (740 km),na południu oblewają kraj wody
                Morza Arabskiego,nad którym znajdują się zatoki Perska i Omańska.



Obecną  nazwę  kraj  zawdzieca Ariom  indoeuropejskim ludom które przybyły na te ziemie  w I tyś.  p.n.e  ze stepów Azji Środkowej.
Słowo „Iran”  oficjalnie przyjęte w 1935 r. pochodzi od starożytnego perskiego słowa „aryan” (później „Eran”), co oznacza "kraj Ariów" lub "kraj wolności". Słowo "Arya" pochodzi z protoindoeuropejskiego oznaczenia "szlachetnego" lub "wolnego" (stąd poprzez gr. słowo "arystokrata").

Persja (oficjalna nazwa do 1935 r.), łac. "Persia" poprzez gr. "Persis" z staropers. "Pārsa" – nazwa środkowej części kraju, obecnie Fars - co oznacza „Kraina Czystych"


                                                                           ******
                                                        جمهوری اسلامی ایران
                                  Dżomhuri-je Eslami-je Iran


                                                        Powierzchnia - 1 648 196 km²
                                                             Stolica -Teheran
                                                     Język urzędowy -perski (farsi)

                                                         Ludność -79,9 mln
   
                                   58%   Persowie,  20%- Azerowie, 8% Kurdowie,
                                        Persowie kaspijscy (Gilacy i Mazanderanie ),
                       Lurowie, Beludżowie, Arabowie chuzestańscy, Bachtiarzy, Turkmeni..

                                            Główne wyznanie  93% - islam (szyici)

                                                                           ******
                                                                     Symbole
                                  
                                                                           
Godło zaprojektował Chamid Nadimi, a 9 maja 1980 r. oficjalnie zaaprobował je przywódca państwa – ajatollah Ruhollah Chomeini

Godło na postać stylizowanego napisu: ﷲ (czyt. Allah) tj. Bóg w języku arabskim i farsi.
 Godło to podkreśla pozycję jaką w Islamskiej Republice Iranu zajmuje religia muzułmańska. Graficznie wykonanie napisu jest takie, iż składają się na niego stylizowane: miecz, 4 półksiężyce oraz kwiat tulipanu, co nawiązuje do starej legendy, iż na grobach tych, którzy polegli za Iran, wyrasta ten właśnie kwiat. Zarazem 5 głównych linii godła symbolizować ma 5 filarów islamu
. Nad mieczem znajduje się znak oznaczający podwójną moc miecz


wersja  na fladze
**

                                                                              ****

Od XVI wieku do 1979 r. złoty lew z mieczem w prawej łapie na tle wschodzącej tarczy słonecznej był oficjalnym symbolem państwa.

            Od około 1845 roku lew był przedstawiany z mieczem Alego- zięcia Mahometa,
                                                           założyciela szyizmu.


do 1907 r


                                                      .
                                                                      (1907–1925).

                                                                            od 1925

                                           Irański lew  ( Shir e Iran )  z mieczem i słońcem
                                                    oznacza króla (słońce) i religię (lew)


                                                                             *****
                                                          herb dyn. Pahlawi od 1932 r
                                  pośrodku -Góra Damawand ze wschodzącym słońcem
                                            pole I -Lew i Słońce
                       pole II -  Faravahar (Farohar) – jeden z  symboli religijnych zaratusztrianizmu
                       pole III -Zolfaghar ( zulfikar)   jeden z 7 (lub 9) mieczy Proroka
                          otrzymanych od archanioła Gabriela. Mahomet oddał miecz Alemu.
                                        pole IV-  Simurgh-boski ptak z perskiego mitu
                                mieszanka pawia, gryfa i lwa, symbolizujących unię nieba i ziemi.

                                                                            *****

                                                                           Flaga


                                                              Flaga  ustanowiona 29 lipca 1980
                                Na fladze  trzy  pasy poziome  : zielony, biały i czerwony
                                             symbolizujące religię islamską, pokój i męstwo.
                  Kolory flagi irańskiej  prawdopodobnie pochodzą co najmniej  z XVIII wieku,
                                    Po raz pierwszy  w trójkolorowej formie  od  1907 roku
                     Pośrodku umieszczony jest  emblemat państwowy,złożony z arabskich liter
                         w formie  czterech półksiężyców  otaczającej pionowe ostrze miecza  -
                                                razem słowa te tworzą słowa  Allah     
 Na pasch pasch zielonym i czerwonym  umieszczono słowa   „Allahu Akbar” (Bóg jest wielki), zlożone  ze stylizowanych liter  pisma kufickiego.
 Slowa te powtórzono 22 razy (jedenaście razy powyżej i poniżej) dla upamiętnienia  daty zwycięstwa rewolucji ( 22 Bahman  1357 czyli 11 lutego 1979 r.)


***
Poprzednie flagi

1964-1979


1925-1964
                                                          

                                                                          1910-1925


1896- 1907

                                                                       1576-1665
                                                            - flaga  dynastii Safawidów

                                                                **************
 Właściwy, historyczny Iran obejmował w przybliżeniu większą część obecnego państwa irańskiego                  (starożytną Persydę), dzisiejszy Afganistan oraz zachodnią część Pakistanu

 Około roku 900 p.n.e. ludy irańskie pojawiły się na zachodnich stokach łańcucha górskiego Zagros, wchodząc w bezpośredni kontakt z ludami Mezopotamii, znajdującymi się pod dominacją imperium asyryjskiego.
W ciągu dwustu lat  dwie główne grupy plemion irańskich - Persowie i Medowie - podporządkowali swej władzy cały zachodni Iran, niszcząc przy okazji starożytne państwo elamickie.

                         728 p n e  -Królestwo Medów ( rządy scytyjskie  653-625).

                        ok. 550 pne - 330 p.n.e Imperium perskie (Achemenidów)
                 uniwersalna monarchia rozciagajaca sie  od doliny Indusu  po Morze Egejskie

                       
                330 p.n.e - 312 p.n.e część imperium macedońskiego (greckiego).

                     312 p.n.e - 247 p.n.e - część Cesarstwa Seleucydów
                       247 p.n.e - 224 n e -Państwo  Partów (Arsacydzi)

                       224 n.e - 651 n.e- Imperium Sasanidów (Aryjskie)
              (Azerbejdżan,Gilan,Chorasan,Seistan,Kerman,Pars,Chuzistan)

                 Od 633-651-podbój  arabski (661 r-Kalifat Arabski)
                                 od 750 r - do  Kalifatu Bagdadu
W wieku IX do władzy doszły rodzime dynastie, takie jak Saffarydzi czy Samanidzi,
pod których władzą odrodził się pisany język perski, zapisywany arabskim alfabetem.

      IX-XII w szereg niezależnych państw ,zjednoczonych na krótko przez Timura

                                  1037-1194  dynastia Seldżuków
                                 1194 - 1221 podzial  na szereg  stanów (sa)
                  1256-1258 · najazd  mongolski ,ustanowienie  Ułusu Hulagidów
                                              (do 1335 r.)
                      1382-1393 · podbój mongolski (Timur Lenka)
                         1501 -1723  - dynastia Safawidów, rozkwit
                              powstanie Nowego Imperium Perskiego,
                             szyicki islam staje  się  religią państwową

                            1747 · oddzielenie się  Afganistanu
                         1786-1925 · panowanie dynastii Kadżarów
                           1803-1828· Persja traci na rzecz  Rosji Kaukaz
                                 (Azerbejdżan,Nachiczewań,Armenia)

                            od końca XVIII w. obiekt ekspansji państw europejskich

                       W XIX w- o wpływy w Persji rywalizowały Rosja i Wlk. Brytania
                                                 1907 -podział na strefy wpływów

                                 Rosja nad północnym Iranem graniczącym z Rosją,
  Wielka Brytania nad południowo  - wschodnim Iranem graniczącym z Indiami Brytyjskimi                                                                   Środkowy Iran - neutralny
1914-1915 · Okupacja wojskowa stref wpływów przez Rosję i Wielką Brytanię
         1919-1921 - ustanowienie  faktycznego  protektoratu brytyjskiego
                               1921 - przewrót nacjonalistyczny
                                                   (Reza szah Pahlawi)
                                     1925 - obalenie dynastii Kadżarów
                                                          dyn. Pahlawi

                                  
                              21 marca 1935 r - zmiana nazwy na Iran
                   
                      1941 - 1946 okupacja .Iranu przez wojska ZSRR i  brytyjskich
                                               od 1942 -także amerykańskich
                                przekazanie władzy  Mohammedowi Reza Pahlawi
                                         

                        Od 1963 r  tzw biała rewolucja (uzachodnienie Iranu )
                                        rewolucja przemysłowa i socjalna           
                              1978 -" rewolucja w imię Allaha"
                                     16 stycznia 1979-ucieczka szacha 
                                11.II.1979 -
                            1.IV.1979 -  proklamowanie republiki islamskie             
                                      ajatollach  Ruhollaha Musawi  Chomeini

                                                  1980-1988 wojna z Irakiem
                                               3.VI. 1989 - smierć Chomeiniego
                          po 1990  powrót do  dawnej pozycji mocarstwa regionalnego

                                                        
                                                               **********
                                                   Znaczki pocztowe
                                                                   1865,1868 ?
            1868/ 1870 r -   pierwsze znaczki ,bez nazwy kraju z lwem heraldycznym


                                                      1876 - portret panującego


                    1881 - z napisem w językach perskim alfabetem arabskim i francuskim
                                                                      Poste Persane



                                                              później Postes Persanes


1935 


                                  od 1938- 1950  nazwa kraju wyłącznie w jezyku perskim


                                             od 1950- także w alfabecie łacińskim



                                                           1979 r - przedruki
                    i znaczki  z napisami  w językach perskim i francuskim lub angielskim



                                                                 Od 1980 r - R I.Iran

,                                   “R. I. Iran” (1979-84), “I. R. Iran” (1984-86; 1991), 
              “Islamic Republic of Iran” (1986-91) “Islamic Rep. of Iran” (1991-2004). 
                                               2004 -J. I. Irān . “I. R. Iran.”


         




                                                                        *************
                                                       Na terytorium Iranu  w l.1867-1922
                 działały anglo-indyjskie urzędy pocztowe używające własnych znaczków.

                                                               
   Mohammera (obec.Khorramshahr ),
   placówka  pocztowa 1892-1923


Bandar Abbas (Bandar-e Abbas)
poczta 1867-1923


                                                           Linga (oec,Bandar-e Lenge)
                                                           poczta  ang,-ind. 1867-1923

                           Z czasem  działało  tu 13 indyjskich urzędów pocztowych..
        30 marca 1923 r. wszystkie indyjskie placówki pocztowe w Iranie zostały zamknięte
                                       

                                                                       ******
                                                                Buszahr
                                                              Port w pd. Iranie
                                 8. VIII.- 16.X.1915 - brytyjska okupacja wojskowa

                                 15.VIII.- nadruk  na znaczkach perskich  tekstem angielskim
                                                          Under British Occupation
                                               

                                                               Ogółem -29 prowizorii
                                           
                                                                       ************
                                                  1941-46 - alianckie poczty polowe
                                     
                                                                          ****
           
W rosyjskich urzędach konsularnych, które działały w latach 1908–1918 w wielu miastach w północnej Persji (Teheran, Tabriz i inne), stosowano znaczki pocztowe Imperium Rosyjskiego
                                   

                                     
*****

                                                                             

                                                   

                                   


                                                 
                                                   
                                         

                                                                 



                                                                       
                                                           

                                                   



                                                                   

Brak komentarzy:

Prześlij komentarz