Wojtek z Roztoki.

czwartek, 11 stycznia 2024

Budziak rumuński i mołdawski

Na mocy traktatu paryskiego z 30.III.1856 roku , kończącego wojnę krymską (1853-1856),

Rosja zmuszona została zwrócić Księstwu Mołdawii pd.zach. część Budziaku

o powierzchni 10 977 km² (Districtul Cahul, Bolgrad și Ismail )

Po unii Mołdawii z Wołoszczyzną w 1859 r . obszar ten stał się częścią nowego państwa

rumuńskiego (Zjednoczone Księstwa Rumuńskie).

Na mocy traktatu pokojowego w Berlinie z 1878 r zostaje ponownie włączony do Rosji.

. Rumunia otrzymała w zamian Dobrudżę (15 536 km² )

**********

Herby miast okręgowych w 1866 r

******

9.kwietnia1918 r proklamowana 6 lutego 1918 r niezależna

republika mołdawska ogłosiła przyłączenie jej do Rumunii

28.XII.1918 parlament rumuński ratyfikował włączenie

Besarabii do Rumunii

W 1940 stała się częścią Ukraińskiej SRR.

1941-1944 na powrót w Rumunii

Traktat pokojowy z 1947 r potwierdziły granicę radziecko-rumuńską

wg.stanu - 1 stycznia 1941

Po rozpadzie Związku Radzieckiego w 1991 r. część niepodległej Ukrainy

****

1918-1940 rumuński Budziak obejmował

3 okręgi -Cahul, Ismail , Cetatea Albă

i pd cz. okręgu Tighina

****

Departament Kaguł

Județul Cahul

. Powierzchnia -4442 km².

Herb departamentu

od 6.X.1928

*********

Herb miasta Kaguł

zatwierdzony 21 .VIII. 1930 r

Herb miasta Leova ( 1.III.1934 r) -

centrum adm. -Plasa Cantemir

*****

Departament Ismaił

Județul Ismail

Powierzchnia -4.212 km².

Herb departamentu

od. 6.X.1928

*************

Herb miasta

Od 26 .VIII. 1930 r

Herb miasta Kilia - centrum adm. Plasa Chilia Nouă

****

Herb miasta Reni -centrum adm . Plasa Reni

******

Departament Białogród

Județul Cetatea Albă

1925-1938 i w latach 1941-1944,

Powierzchnia- 7.595 km ²

Herb departamentu

od 6.X.1928 r

****
Herb miasta

od 1930 r

******

Județul Tighina.

Powierzchnia - 6.333 km².

Herb departamentu

od 6.X.1928 r

*******

Herb miasta Tighnia (Bendery)

Herb miasta od 1931

Herb miasta Komrat (1 .X. 1932 )

centru adm. Plasa Ceadâr-Lunga

*******

W latach 1938-1940 okręgi Cetatea Albă i Tighina

weszły w skład Ținutul Nistru ( Ziemia Dniestr)

10 lutego 1939 roku.

, *****

Okręgi Cahul i Ismail weszły w skład Ținutul Dunărea de Jos

(Ziemia Południowego Dunaju)

zatwierdzony 10 lutego 1939 r.

***********

Budziak w Imperium Rosyjskim

Traktatem w Bukareszcie (1812) kończącym wojnę rosyjsko-turecką (1806-1812),

Rosja uzyskała od Imperium Osmańskiego , z terytorium zależnego od Turcji

Hospodarstwa Mołdawii tereny położone między rzekami Prut i Dniestr ( m.i n Budziak).

W latach 1812–1873 utworzono tu obwód besarabski, od 1873 – gubernię besarabską.

( Бессарабская губерния)

1826

herb od 1878 r

Powierzchnia guberni wynosiła - 44 399 km² (45 631 km²)

Na terytorium Budziaku istniały 3 powiaty

akermański, benderski , izmailski,

******

Powiat Akermański

Аккерманский уезд

istniejący 1818-1918

Powierzchnia -8 287 km²

Herb powiatu

zatwierdzony 2.IV.1826 r

*****

Powiat izmailski

Измаильский уезд

w południowej części gubernatorstwa.

Istniał w l. 1818-1918

Powierzchnia - 9.250 km²

Jego centrum administracyjne to Izmaił.

Herb miasta powiatowego

*******

Powiat Benderski

Бендерский уезд

Od 1818 r. – 1917

Powierzchnia -6.144 km²

Od 2 .IV.1826 r

*****

niedziela, 7 stycznia 2024

Budziak

Kraina historyczna będąca częścią Besarabii, obecnie znajdująca się w granicach

obwodu odeskiego Ukrainy oraz południowej Mołdawii (Gagauzja )

Rozciąga się wzdłuż wybrzeża Morza Czarnego (na południowym wschodzie),

między Prutem (na zachodzie), Dniestrem (na wschodzie) i dolnym Dunajem

(na południu)

Północna granica Budziaku przebiega wzdłuż tzw. „górnego wału Trajana” –

w przybliżeniu jest to linia łącząca miasto Leova nad Prutem z ujściem

rzeki Botna do Dniestru (poniżej miasta Bendery)

Powierzchnia - 13,2 tyś km²

Głównymi miastami krainy są Izmaił, Białogród nad Dniestrem

, Kilia, Bołgrad, Komrat

Dawniej Budziak zamieszkiwali członkowie tatarskiej ordy budziackiej (białogrodzkiej).

Obecnie jest to obszar wieloetniczny Ukraińcy ( 40%),Bułgarzy (21%), Rosjanie (20%)

Rumunii / Mołdawianie (13%)

******

W XII w i XIII w stepy między dolnym Dniestrem, Dunajem i M. Czarnym;

zajmowały ludy Pieczyngów i Kumanów

Od 1408 do 1484 r stanowił część Hospodarstwa Mołdawskiego

Od 1484 do 1812 - podlegał Turcji ,która nadała temu regionowi

nazwę Bucak - tur. „Pogranicze”.

Od 1569- orda budziacka (białogrodzka) zajmowała tereny Budziaku

,nadane im przez Sulejmana II; stamtąd najeżdżali Polskę i Rosję;

1812 -. przyłączony do Rosji, stał się częścią Besarabii

( gubernia besarabska)

W latach 1856–78 pd. część, a 1918–40,1941-1944 całość w granicach Rumunii

28.VI. 1940-1941, 1944-1991 w składzie Ukraińskiej SRR w ZSRR.

*********

Budziak

część ukraińska

Część ukraińska Budziaku stanowi 37% terytorium obwodu odeskiego

8..VIII.1940 -Аккерманская область

7.XII.1940 -15.II.1954 - przemianowanie na obwód izmailski

ukr. Ізмаїльська область, ros. Измаильская область

15 .II. 1954 zniesiono go, a jego terytorium włączono do obwodu odeskiego USRR

1991 r w granicach niepodległej Ukrainy

*******

Od 18.VII.2020 r podział na 3 rejony

Rejon bołgardzki

skupiający byłe rejony bołgardzki, arcyski i tarutyński

Rejon bołgardzki ( w granicach 1940—2020)

utworzony w 1940 ,powierzchnia - 1364 km²

Siedzibą władz rejonu był - Bołgrad.

Herb rejonu

od 23.IV. 2009 r

Herb miasta Bołgrad

(od 2011 r)

Bołgrad został założony w 1821 przez bułgarskich osadników

Prawa miejskie od 1961 r

******

Rejon arcyski

Арцизький район

utworzony w 1967, powierzchnia- 1379 km²

Siedzibą władz rejonu był- Arcyz

Herb rejonu (od 21 .X.2009 r)

Herb miasta Arcyz (od 1991 r)

Miasto założone w 1816 r przez niemieckich luteranów

Arcyz został nazwany na pamiątkę bitwy pod Arcis-sur-Aube (20 i 21 marca 1814 r )

w której Niemcy i Rosjanie walczyli z armią napoleońską

*******

Rejon tarutyński

Тарутинський район

Rejon utworzony w 1957, powierzchnia- 1874 km²

Siedzibą władz rejonu - Tarutyne.

Herb rejonu tarutyńskiego

od 14.VIII 2009 r

Herb Tarutino

brak ?

od 2004

****

Herb Niemców besarabskich (1940)

Tarutyne - osiedle typu miejskiego

zostało założone w 1814 przez niemieckich osadników

jako pierwsza niemiecka kolonia w Besarabii.

Nazwa pierwotnie -"Elisabeth" zmieniona na Tarutino

od zwycięskiej dla Rosjan bitwy pod Tarutino (18 .X. 1812)

, w czasie trwania inwazji na Rosję przez wojska cesarza Napoleona.

*********

Rejon izmailski

od 18 lipca 2020 skupiający byłe rejony izmailski, kilijski, renijski

Rejon izmailski

Ізмаїльський район

(1940-2020)

Powierzchnia 1194 km²

Siedziba władz rejonu - Izmaił.

Herb rejonu

od 24.XI.2009 r

Herb miasta Izmaił (od 1996 r)

**********

Rejon kilijski

Rejon utworzony w 1940, powierzchnia - 1359 km²

. Siedziba władz rejonu - Kilia

Herb rejonu

od 8 .XII. 1998 r

Herb miasta Kilia (od 2004 r)

********

Rejon Renijski

Ренійський район

Rejon utworzony w 1969,

Powierzchnia -861 km²

Siedziba władz rejonu -Reni

Herb rejonu

od 17.II.2017 r

Herb miasta Reni (od 2017 r)

********

Rejon Białogrodzki

Білгород-Дністровський район

od 18.VII.2022 r skupia byłe rejony bialogrodzki, saracki

i tatarbunarski

Rejon Białogrodzki (1940-2020)

Powierzchnia -1852 km²

1940–1957 р n. rejon Limański (Лиманський район)

Siedzib władz rejonu -Białogród nad Dniestrem

Herb rejonu

od 2004 r

Herb miasta

Białogród nad Dniestrem (od 3.X.1996)

***********

Rejon saracki

utworzony w 1965, powierzchnia 1475 km²

Siedziba władz rejonu -Sarata.

Herb rejonu

***

Sarata

osiedle typu miejskiego

od 1993 r

Założone w 1822 r przez niemieckich osadników

******

Rejon Tatarbunarski

Татарбунарський район

Rejon powstał w 1940 r, powierzchnia- 1748 km²

Siedziba władz rejonu - Tatarbunary

Herb rejonu od 2009 r

****

Herb miasta Tatarbunary ( od 30.XII.2011)

Prawa miejskie od 1978 r

******