Wojtek z Roztoki.

poniedziałek, 22 stycznia 2024

Budziak- część mołdawska

Budziak w obecnej Republice Mołdawii

Za północną granicę Budziaku uchodzi linia tzw. „górnego wału Trajana” –

- łącząca miasto Leova nad Prutem z ujściem rzeki Botna do Dniestru

(poniżej miasta Bendery) .

Terytorium na południe od tej linii obejmuje 8 rejonów

Basarabeasca , Cahul , Cantemir , Căușeni

, Cimișlia ,Leova , Ștefan Vodă i Taraclia

tworzących Południowy Region Rozwoju

( Regiunea de Dezvoltare Sud)

i region autonomiczny Gagauzja

****

Rejon Besarabski

Raionul Basarabeasca

rejon na południu Mołdawii, z centrum adm.- Basarabeasca.

Na wsch. graniczy z Ukrainą (obw. odeski)

W obecnych granicach istnieje od 2003 roku.

Powierzchnia - 499 km²

Herb rejonu

od 15 .XI. 2013 r.

Tarcza dwudzielna w słup

Pasy złoto-zielone nawiązują do herbu Stefana III Wielkiego

Lew - pochodzi z herbu miasta Bendery (Thignia) -symbolizuje dawną

przynależność do rumuńskiego okręgu Tighina (Judeul Tighina)

i dawnego rosyjskiego powiatu Bendery

Młotek i klucz francuski w łapach lwa symbolizuje

rolę węzła kolejowego Besarabka w historii i obecnie

Emblemat kolei radzieckich i rosyjskich

****

Herb miasta

Od ..1995 ?

Koło kolejowe- nawiązuje do miejscowego węzła kolejowego

Kiść winogron - uprawa winorośli

Nad tarczą korona murowa symbol miasta siedziby władz rejonu

Data 1849 -powstanie żydowskiej kolonii Romanowka

1877- stacja kolejowa na linii Bendery -Reni

1918-1940,1941-1944 - Românești w granicach Rumunii

1940-1941, 1944-1991 w granicach Mołdawskiej SRR

1946 -status osiedla typu miejskiego

11.IX.1957 - przemianowanie na „Bessarabka“

połączenie wsi Romanowka i opuszczonej miejscowości „Heinrichsdorf”

(Bojoga -Carabeteni)

1959 -centrum rejonu.

1989- prawa miejskie

******

Rejon Kaguł

Raionul Cahul

Rejon w pd.- zach Mołdawii przy granicy z Rumunią

Powierzchnia-1 447 km²

Herb rejonu

od 10 .VI. 2004 r

Tarcza dwudzielna w pas linią blankową

W polu czerwonym srebrna łódź symbolizująca wody rejonu

rzeki Prut, Salcia Mare i Salcia Mică, jeziora Manta i Beleu

Blankowany mur - symbolizuje tzw. Wał Trajana

który widniał w herbach okręgu Cahul z lat 1860, 1928 i 2000,

a także na fladze Cahul z 2001 roku.

W polu dolnym złotym kiść winorośli

symbolizujący uprawę winorośli, główną gałąź gospodarki rejonu

****

Herb miasta Kaguł

wersja od....? ( po 1990 r)

Lilia wodna - symbolizuje status miasta jako kurortu (od 1980 r)

W tle barwy mołdawskiej flagi państwowej

Blankowany mur - odniesienie do statusu miasta

Herb miasta przyjęty w 1985 r

****

Rejon Cantemir

Raionul Cantemir

znajduje się w pd.zach.Mołdawii przy granicy z Rumunią

Powierzchnia- 878 km²

Centrum administracyjne - Cantemir

Herb rejonu

od .8.XII.2016

Zielone pole - symbolizuje bogactwo przyrodnicze

rezerwaty leśne i krajobrazowe Codrii Tigheciului, Chioselia, Ciobalaccia

Łabędź ( Cygnus olor) - symbolizuje wody rejonu , m.in.

rezerwat Lunca Prutului

Śpiewający kos ( (Turdus merula) symbolizuje tradycje pieśni

i poezji artystów ludowych rejonu

***

Herb miasta Cantemir

od 22 . X. 2018 r

Róża i splątane ogonami dwa smoki

nawiązują do wielopolowego książęcego herbu Dymitra Kantemira

(Dimitrie Cantemir) (1673-1723)

Hospodar Mołdawii; w latach 1693 oraz 1710-1711 pisarz i historyk.

****

Miasto założono w kwietniu 1973 r

1 km na od granicznej z Rumunią stacji kolejowej Prut

i nazwano na cześć Dymitra Kantemira

1977 - siedziba rejonu

W okresie międzywojennym istniała jedn. adm. Plasa Cantemir

ze siedzibą w Leova (okręg Cahul)

*****

Rejon Căușeni

Raionul Căușeni

w południowo-wschodniej części kraju na granicy z Ukrainą

Powierzchnia - 1.311 km² (821 km²)

Centrum administracyjne -Căușeni (Kauszany)

Herb rejonu

Od 19 .VII. 2009 r

W centrum herbu Cerkiew Zaśnięcia Matki Bożej w w Căușeni.

Pole srebrne symbolizuje wody rejonu - rzeki Botna i Dniestr

Lwy po bokach kościoła symbolizują ochronę

Czarne kliny – symbolizują tzw. „Wały Trajana” na terenie rejonu

Ośmiopromienna gwiazda - szczęście,przewodnik,kierunek

Herb miasta

Od 17. X.2003 r

Lew z ogonem w kształcie lilii z leżącym mieczem łap

nawiązanie legendy o lwie broniącym mieszkańców miasta

U narożnika srebrny krzyż - nawiązanie do rezydencji metropolity

mołdawskiego kościoła prawosławnego w l.60-XVIII w.

U narożnika lewego (heraldycznie) tamga chana krymskiego

Tamga nawiązuje do krymskiego chana Krym Gireja

który ustanowił tu drugą stolicę chanatu ( w 2 poł. XVIII w )

Trzymacze - po prawej rzymski żołnierz

nawiązujący do rzymskiej przeszłości ,

po lewej Mołdawianin w stroju narodowym, trzymający w lewej

ręce białą chorągiew z czerwonym krzyżem symbolizujący walkę

w obronie granic Mołdawii

Motto na srebrnej wstędze „EX UNGUE LEONEM”

(Po szponach [rozpoznaj] lwa).

Nad tarczą korona murowa symbol miasta siedziby władz rejonu

*********

Rejon Cimişlia

Raionul Cimişlia

Rejon w południowej Mołdawii, położony między Kiszyniowem

a autonomicznym regionem Gagauzja

Powierzchnia - 803 km²

Centrum administracyjne: Cimislia (Czimiszlija)

Herb rejonu

zatwierdzony 28.VI. 2013 r

Tarcza dwudzielna linią blankową w skos lewy

Blankowany skos - symbolizuje tzw. Wał Trajana w rejonie

Wspięty lew - trzymający kiść winogron i okrągłą tarczę z tamgą ciumeci

(od której pochodzi nazwa miasta i rejonu )

Lew pochodzi z herbu okręgu Tighinia (Bendery) - do którego tereny obecnego

rejonu ( Plasa Cimișlia) należały w okresie międzywojennym

Kiść winogron - symbolizuje uprawę winorośli

****

Herb miasta Cimişlia

Od 16 .VI. 2009 r

W błękitnym polu (symbol nieba) uchylna waga rzymska

z kłosem na szalce symbolizuje handlowe tradycje miasta

U narożnika złota tamga ciumeci

Nad tarczą korona murowa symbol miasta siedziby władz rejonu

****

Rejon Leova

Raionul Leova

w południowo-zachodniej Mołdawii

wzdłuż rzeki Prut ,granicznej z Rumunią

Powierzchnia -745 km²

Herb rejonu

Od 11.I. 2005 r.

Czarny skos symbolizuje tzw. Wał Trajana - ziemny wał który przecina

terytorium rejonu

Lew - nawiązuje do nazwy miasta ( i rejonu ) wywodzonej od lwa

Pola srebrne symbolizują– rzeki Prut, Lăpuşna, Sărata,

Korona ma symbolizować historyczną krainę Tigheci,

która obejmować miała tereny obecnych rejonów Leova i Cantemir

Herb miasta Leova

Od 24.X. 2008

Srebrny blankowany mur -Wał Trajana, lew - nazwa miasta

Nad tarczą korona murowa symbol miasta siedziby władz rejonu

******

Rejon Ștefan Vodă

Raionul Ştefan Vodă

. znajduje się w południowo-wschodniej części Mołdawii

nad Dniestrem. Od pd. graniczy z Ukrainą (obw. odeski )

Powierzchnia -998 km²

Herb rejonu

od 3 .XII. 2004 r.

Pasy złoto-zielone nawiązują do herbu Stefana III Wielkiego

hospodara mołdawskiego w latach 1457–1504 z dynastii Muszatowiczów.

Winorośl nawiązuje do herbu okręgu Cetatea Albă do którego

tereny obecnego rejonu należały w okresie międzywojennym.

Herb dyn Matuszowiczów Herb okręgu Cetatea Albă

*******

Herb miasta

zatwierdzony 27 .V. 2014 r.

W herbie miejskim znajduje się postać

Stefana III Wielkiego (Ștefan cel Mare și Sfânt,

Na znaczku pomnik Stefana III Wielkiego

w Kiszyniowie

Ştefan Vodă - voievod Ștefan cel Mare

*****

1909 - niemiecka kolonia Kizil (Chizil)

do 22.V. 1990 r - osiedle Suworowo (пгт Суворово)

*******

Rejon Taraclia

Raionul Taraclia

Powierzchnia -674 km²

Centrum administracyjne -Taraclia (Taraklija)

Herb rejonu

od 14.XII.2000 r

ponownie 12.VIII. 2021 r.

Idący lew symbolizuje bułgarskich osadników przybyłych tu w XIX w

i ich autonomię potwierdzoną w 1856 r

Czerwona tamga „Tarak”nawiązuje do pochodzenia nazwy miasta

Złoty blankowany mur - tzw. Wały Trajana na pd-wsch. granicach rejonu

Herb miasta

od 16.II.2022 r,

potwierdzony 13.VIII..2003 r

Lew z pługiem symbolizują przybyłych tu Bułgarów i ich podstawowe

zajęcie rolnictwo

Tamga tarak - nawiązuje do nazwy miasta i rejonu

Trzymacze bułgarski mężczyzna i kobieta w strojach ludowych

Na wstędze dewiza w jęz. bułgarskim"БУЛГАРСКИЯТ ДУХ Е НЕПОБЕДИМ"

Duch bułgarski jest niepokonany

***

Wały Trajana ( Valul lui Traian) jest określeniem używanym względem kilku ciągów

fortyfikacji ziemnych (valla) odkrytych we wschodniej Europie w Mołdawii, Rumunii

i na Ukrainie.

Wbrew nazwie i powszechnemu przekonaniu, mury obronne nie zostały zbudowane

przez Rzymian za panowania Trajana (98–117), ale głównie w okresie bizantyjskim.

Na terenie Mołdawii znajdują się pozostałości wałów ziemnych i palisad.

- Wyższy (Górny) wał Trajana i Niższy (Dolny) wał Trajana

Niższy wał datowany jest na III wiek n.e. i zbudowany został przez Antharyka,

króla Terwingów.

Wał rozpościera się między brzegami rzek Prut i Dunaju po krainę Taifali

(obecna Oltenia).

***

Wyższy Wał Trajana ( Górny mur)- powstać miał w IV w. n.e. na zlecenie Gotów,

w celu ochrony granic przed Hunami.

Jego długość wynosi 120 kilometrów od rzeki Dniestr (Chițcani )

do rzeki Prut. (Leova)

******

czwartek, 11 stycznia 2024

Budziak rumuński i mołdawski

Na mocy traktatu paryskiego z 30.III.1856 roku , kończącego wojnę krymską (1853-1856),

Rosja zmuszona została zwrócić Księstwu Mołdawii pd.zach. część Budziaku

o powierzchni 10 977 km² (Districtul Cahul, Bolgrad și Ismail )

Po unii Mołdawii z Wołoszczyzną w 1859 r . obszar ten stał się częścią nowego państwa

rumuńskiego (Zjednoczone Księstwa Rumuńskie).

Na mocy traktatu pokojowego w Berlinie z 1878 r zostaje ponownie włączony do Rosji.

. Rumunia otrzymała w zamian Dobrudżę (15 536 km² )

**********

Herby miast okręgowych w 1866 r

******

9.kwietnia1918 r proklamowana 6 lutego 1918 r niezależna

republika mołdawska ogłosiła przyłączenie jej do Rumunii

28.XII.1918 parlament rumuński ratyfikował włączenie

Besarabii do Rumunii

W 1940 stała się częścią Ukraińskiej SRR.

1941-1944 na powrót w Rumunii

Traktat pokojowy z 1947 r potwierdziły granicę radziecko-rumuńską

wg.stanu - 1 stycznia 1941

Po rozpadzie Związku Radzieckiego w 1991 r. część niepodległej Ukrainy

****

1918-1940 rumuński Budziak obejmował

3 okręgi -Cahul, Ismail , Cetatea Albă

i pd cz. okręgu Tighina

****

Departament Kaguł

Județul Cahul

. Powierzchnia -4442 km².

Herb departamentu

od 6.X.1928

*********

Herb miasta Kaguł

zatwierdzony 21 .VIII. 1930 r

Herb miasta Leova ( 1.III.1934 r) -

centrum adm. -Plasa Cantemir

*****

Departament Ismaił

Județul Ismail

Powierzchnia -4.212 km².

Herb departamentu

od. 6.X.1928

*************

Herb miasta

Od 26 .VIII. 1930 r

Herb miasta Kilia - centrum adm. Plasa Chilia Nouă

****

Herb miasta Reni -centrum adm . Plasa Reni

******

Departament Białogród

Județul Cetatea Albă

1925-1938 i w latach 1941-1944,

Powierzchnia- 7.595 km ²

Herb departamentu

od 6.X.1928 r

****
Herb miasta

od 1930 r

******

Județul Tighina.

Powierzchnia - 6.333 km².

Herb departamentu

od 6.X.1928 r

*******

Herb miasta Tighnia (Bendery)

Herb miasta od 1931

Herb miasta Komrat (1 .X. 1932 )

centru adm. Plasa Ceadâr-Lunga

*******

W latach 1938-1940 okręgi Cetatea Albă i Tighina

weszły w skład Ținutul Nistru ( Ziemia Dniestr)

10 lutego 1939 roku.

, *****

Okręgi Cahul i Ismail weszły w skład Ținutul Dunărea de Jos

(Ziemia Południowego Dunaju)

zatwierdzony 10 lutego 1939 r.

***********

Budziak w Imperium Rosyjskim

Traktatem w Bukareszcie (1812) kończącym wojnę rosyjsko-turecką (1806-1812),

Rosja uzyskała od Imperium Osmańskiego , z terytorium zależnego od Turcji

Hospodarstwa Mołdawii tereny położone między rzekami Prut i Dniestr ( m.i n Budziak).

W latach 1812–1873 utworzono tu obwód besarabski, od 1873 – gubernię besarabską.

( Бессарабская губерния)

1826

herb od 1878 r

Powierzchnia guberni wynosiła - 44 399 km² (45 631 km²)

Na terytorium Budziaku istniały 3 powiaty

akermański, benderski , izmailski,

******

Powiat Akermański

Аккерманский уезд

istniejący 1818-1918

Powierzchnia -8 287 km²

Herb powiatu

zatwierdzony 2.IV.1826 r

*****

Powiat izmailski

Измаильский уезд

w południowej części gubernatorstwa.

Istniał w l. 1818-1918

Powierzchnia - 9.250 km²

Jego centrum administracyjne to Izmaił.

Herb miasta powiatowego

*******

Powiat Benderski

Бендерский уезд

Od 1818 r. – 1917

Powierzchnia -6.144 km²

Od 2 .IV.1826 r

*****