niedziela, 5 czerwca 2022

Arizona

                 Stan w południowo-zachodniej części Stanów Zjednoczonych, od południa 

          sąsiadujący z  meksykańskimi stanami Sonora i Kalifornia Dolna, od zachodu

              z Kalifornią i Nevadą,od północy z Utah, a od wschodu z Nowym Meksykiem.                        

       Gł. rz.: Kolorado, Gila; półpustynne stepy z kaktusami, na południowym zachodzie pustynie,

                          na wyż. Mogollon lasy z sosną żółtą (Pinus ponderosa);

                                               


                  Zajmuje obszar wyżynny, w północnej części rozciąga się wyżyna Kolorado.

                                          Klimat podzwrotnikowy i zwrotnikowy, suchy

                                                                       ********

                                                                    Arizona

                                                                  State of Arizona

                                                           Powierzchnia-295 234 km²

                                                                  Stolica -Phoenix

                                                                        Pieczęć stanu

                                                               zaprojektowana w 1911 roku. 

                        Rok 1912 to data przyjęcia do USA jako czterdziesty ósmy stan.

             Przedstawia tarczę herbową z łacińską dewizą Ditat Deus, czyli Bóg wzbogaca.

      Poniżej, góry, za którymi zachodzi Słońce - odzwierciedla to położenie Arizony na zachodzie 

               państwa. Z lewej (heraldycznie) strony znajduje się tama nawadniająca pola uprawne. 

                                      Górnictwo symbolizuje górnik z narzędziami.

              Pozostałe elementy gospodarki to: bydło, bawełna, drzewo cytrusowe (w sadach)

           oraz ogólny miedziany kolor. Barwa ta przypomina też o pustynnym i półpustynnym 

                           klimacie stanu

 

                                                        Pieczęcie Terytorium Arizony

                                                   

                                                                                1864


                                                                               1879

                                                                      **************

                                                                              Flaga

                                                            ustanowiona 17 lutego 1917.

                                                                        Proporcje 2:3

 Kolor niebieski pochodzi z flagi państwowej, przypomina o nadrzędności i opiecę rządu federalnego. Barwy czerwona i żółta symbolizują Hiszpanię, skąd na te tereny przybyli w 1540 roku pierwsi Europejczycy - konkwistadorzy pod wodzą Francisco Vasqueza de Coronado.

 Miedziana gwiazda jest symbolem Arizony, jej autonomii i bogactw mineralnych (głównie miedzi). Promienie ułożone są na zachodzące Słońce, by oznaczać położenie stanu na zachodzie USA.


                                                                     *********

                Nazwa  stanu - ma pochodzić od baskijskiego słowa  aritz i ona   i  oznaczać 

                                              „miejsce gdzie rosną dobre dęby”,  

          Ranchería nazywana Arizona została na tych terenach założona w latach 1734 – 1736

                    przez pochodzącego z baskijskiej rodziny Bernardo de Urrea.

 Nazwa stała się popularna od 1836 roku, kiedy na północ od dzisiejszej granicy państwowej

 odkryto srebro, a poszukiwacze skarbów przenieśli nazwę na całe eksploatowane terytorium   

                Inna wersja -  z ind.ali shonak : miejsce małego źródła

 

 W XVI wieku teren obecnie leżący na terenie południowej Arizony i północnego Meksyku 

 był nazywany przez Hiszpanów jako Pimería Alta (Górny Pima),      

       Pierwotną, nadal obecną, ludność tych obszarów stanowią m.in. Indianie z plemion Hopi 

                               na północy i Apaczów na południu,

   Obecny stan Arizona jest częścią dawnego terytorium plemienia Navajo.

 Historia Arizony spisana przez Europejczyków rozpoczęła się w 1539 roku wraz z pierwszą udokumentowaną eksploracją tego obszaru przez Marcosa de Niza

         W następnym roku na ten obszar wkroczył również Francisco Vásquez de Coronado

              1776 – armia hiszpańska budowała pierwszy fort na tych ziemiach – Tucscon.

 

          Arizona była częścią Nowej Hiszpanii i rządu Nowego Meksyku imperium i republiki

                      meksykańskiej od 1822 roku, ale osiadła biała populacja była niewielka             

                          1821 – Hiszpania przekazała terytorium Arizony Meksykowi.

     1848 – po wojnie amerykańsko-meksykańskiej obszar wszedł w skład Stanów Zjednoczonych

                                                   jako część Nowego Meksyku.

                                                          

                                                                 1853 - Zakup Gadsdena


                                                1863 – Arizona została odrębnym terytorium.

                                        14 lutego 1912 – wstąpienie do Unii (jako 48. stan z kolei).


                                                                             ******

                                                                        Filatelistyka

                                                          

 



     

Kwiat stanu - Karnegia olbrzyma (Cereus giganteus)  od 1931 r
Ptak stanu -Strzyż kaktusowy  (Heleodytes brunneicapillus couesi) od 1931



                                                                           *****

                    P N Wielkiego Kanionu (wpisany na Listę Świat. Dziedzictwa Kult. i Przyr.

                                                          UNESCO)                           .




                                                                           ***


sobota, 4 czerwca 2022

Nowy Meksyk

                                         Stan w południowo-zachodniej części USA

      Od zachodu graniczy z Arizoną, od północy z Kolorado, od wschodu z Oklahomą i Teksasem,

                                od południa z Meksykiem  ( Chihuahua )

         Powierzchnia wyżynno-górzysta; w części środkowej liczne pasma należące do systemu 

               G. Skalistych (Wheeler, 4011 m.n.p.m, w pasmie Sangre de Cristo), na wschodzie 

              Wielkie Równiny

                                                  Klimat podzwrotnikowy suchy

                                                Główne rzeki- Rio Grande Pecos

           We wschodniej i środkowej części stanu suche prerie, na południu i północnym zachodzie

                  półpustynie i pustynie; w górach rzadkie lasy sosnowe i jodłowo-świerkowe.


                                                                           ************

                                                              Stan Nowy Meksyk

                                                                    State of New Mexico

                                                                 Powierzchnia-314 917 km²

                                                                        Stolica -Santa Fe

                                                                            Pieczęć stanu

                                                          

                                                                               od 1913 r.

 wzorowano na pieczęci zalążka stanu jakim było Terytorium Nowego Meksyku.
 
             
 
 Różni się tylko datą 1912, gdy został przyjęty do USA jako czterdziesty siódmy stan. 
 
Wcześniej była to data MDCCCL (1850 r.), kiedy powstało Terytorium
 oraz nazwą  
Pieczęć Terytorium Nowego Meksyku zastąpioną
 Wielka Pieczęć Stanu Nowy Meksyk.

     Przedstawia dwa orły:  na pierwszym planie to nieznacznie przerobione godło Meksyku. 

. Za nim, większy, dominujący bielik amerykański trzymający w szponach strzały.

Poniżej dewiza: Crescit Eundo

Rośnie sam Rośnie w miarę upływu

        Dewizę dodano w  1882 roku  (sekretarz Terytorium W.G. Ritch)

   Pieczęć formalnie przyjęta w 1887 r

****

                                                                          ********

                             

                                        Godło Meksyku i pieczęć Stanów Zjednoczonych

 

                                                                        ***********

                                                                              Flaga

                                                             przyjęta  15 marca 1925 roku.

                          Kolory flagi stanu Nowego Meksyku ma barwy Hiszpanii i upamiętnia odkrywców

                         W centrum starożytny symbol słońca  Indian Zia Pueblo, który  symbolizuje                                 wyjątkowy charakter Nowego Meksyku 

                                                 

                                                                        ***********

                                                                Indianie  Pueblo

                           W latach 1540-42  wyprawa  Francisco Vásquez de Coronado

 

                Ok. 50 lat po Coronado, Juan de Oñate przybył na północ z Meksyku i założył 

                        San Juan de los Caballeros ,pierwsza hiszpańską osadę w nowej prowincji 

                  Santa Fe de Nuevo w Meksyku (11 lipca 1598) wchodzącą w skład wicekrólestwa 

                                Nowej Hiszpanii (do 1821)  przyszłym stanie Nowy Meksyk

                                  Powstanie antyhiszpańskie w 1680 roku

                                          1692-  powrót Hiszpanów     


                          Prowincja znajdowała się pod jurysdykcją Real Audiencia Guadalajary

                                                 pod nadzorem Wicekróla Nowej Hiszpanii

                                                                                                                 

                                               1821-   1848  część niepodległego Meksyku   


                                     Po wojnie  z  Meksykiem  1846–48 włączony do USA


                    Od 9.IX.1850 odrębne terytorium  (początkowo obejmowało także obecną Arizonę 

                                                                      i część Kolorado)

                                             

                                     1853 powiększone w wyniku tzw. zakupu Gadsdena

 
1863 -oddzielenie Terytorium Arizony.


                                                     6.I. 1912 przyjęte do Unii jako stan

            Od czasu II wojny światowej rejon badań atomowych (1942 zał. ośr. w Los Alamos) 

                                      i prób nuklearnych (pierwszy próbny wybuch 1945).


                                                                         *********

                                                                       Filatelistyka

 

                             

                                    

       

                                            Na znaczku -ptak stanowy -Kukawka kalifornijska 

                                                (Geococcyx californianus) od 1949 r                                              

                                      Kwiat stanowy -  Jukka mydlana (Yuca elata)  od 1927 r


                                                          




 
                                                                           
                                                                                  ******