środa, 30 września 2026

Mirdita (Albania)


                                Mirdita  (alb. Mirditë)  górzysty region w północnej Albanii 

                                    ( geograficznie część  Środkowych Gór Albańskich)

                               w obwodzie  Lezhë  w dorzeczu  rzeki Fan (dpływu  rzeki Mat)

                              Największym miastem i centrum administracyjnym  jest Rrëshen

                                 Mirdita w granicach  etnograficznych  zajmowała  - 1715 km²

                          

                                                                        *****

                                                            Gmina Mirdita

                                                               Bashkia e Mirditës

                                         Gmina  powstała w 2015 r  z połączenia gmin  

                                    Fan, Kaçinar, Kthellë, Orosh, Rrëshen, Rubik  i Selitë

 

                                                                Powierzchnia - 867 km²

                                                                   Ośr. adm.  -Rrëshen

                                                                            Herb

                                                                         Od  2016..?

                               Orzeł nawiązuje do księstwa  Arberii  pierwszego księstwa albańskiego

                                   ( 1190-1215 ) w składzie którego   wchodziły tereny Mirdity


   ****

              Kościół - rola kościoła katolickiego w zachowaniu albańskiej kultury i patriotyzmu

                       Mur zamku z 12 włóczniami  -  opór 12 klanów (bajrakët) midrytów

                                                       przeciwko  osmańskim najeźdzcom     

                                                                              ****

                                                                               Flaga

                                                                                 ****

                                                             Flaga  kapedana  (1878 /1912)

                                                                               ****

                                                   ok. 1812 powstała flaga  5 bajraków

                                            - czerwona z  otwarta  dłonią z pięcioma  palcami 

                                                           na tle promienistego słońca

                                                                         ****

                                                                           

                             .Historia regionu jest  związana z gegijskim  plemieniem Mirditów

                                         Pochodzenie nazwy regionu jest nieznane

                    Nazwa Mirdita  pojawiła się w dokumentach od XVI w. w miejsce używanych

                                  wcześniej określeń  Dukagjine, Fandi lub Nderflanda

                     , nazwa początkowo  dotyczyła terytorium  należącej do jednej rodziny.


               Według ustnej tradycji początek Mirdytom dało 3 braci  przybyłch z gór Pashtrik 

                 w okolicy Gjakovy  nad rzeką Mat, osiedlając się w Oroshu, Spaç i Kushneni

                               Ich potomkowie mieli stworzyć trzy najstarsze klany ( bajraki)

                     które z czasem podporządkowały sobie sąsiednie plemiona katolickie 

                                        


                                        Początkiem XX w. terytorium plemienne  obejmowało 

                                                      powierzchnię   ok. 1400  km²

 


                                 Mirdyci tradycyjnie byli wyznania rzymskokatolickiego, 

                           w  odróżnieniu  od prawosławnego i muzułmańskiego otoczenia

                               Religijnym  centrum było opactwo terytorialne benedyktynów

                                                    św. Aleksandra w Orosz. 

1903

 Od 1888 r opactwo Mirdity i 13 parafii  było bezpośrednio
 
podporządkowane  papieżowi

*****

                                            W  XVII w. Mirdita składała się z bajraków (klanów)

                                                   : Orosh, Spaç, Kuzhnen, Fan i Dibrri. 

                                       Na pocz. XIX w. - do Mirdity dołączyły bajraki Kthella ,

                                                                         Selita, Rranza 

                                            

                               Zwierzchnikiem Mirdytów był kapedan  który miała siedzibę w Orosz

                                                    Kapedani wywodzili swoje pochodzenie

                                                 od  księcia Lekë Dukagjiniego (1410–1481)

                                                          

                            W XIX i XX w. władza  kapedana  była dziedziczna  w  rodzinie Gjonmarkaj                                      

                                     Prawem zwyczajowym Mirdytów był Kanun Leki Dukagjiniego

                                                              ( Kanuni i Lekë Dukagjinit)

                                                                               *******

     Dzięki umiejętności dobrego organizowania się udało im się zachować
 
pod panowaniem osmańskim autonomię
 
     w sprawach administracyjnych i gospodarczych 
 

                                              Dla armii sułtana  plemiona zapewniały żołnierzy  

                             Od  XIX w  Mirdyci odgrywali ważną rolę w ruchach narodowych,

                                               które doprowadziły do niepodległości Albanii

  

                         Po pierwszej wojnie światowej doszło do wewnętrznej walki o władzę, 

                            po tym jak kapedan  Prenk Bib Doda zmarł bez męskich potomków,

                              jego  siostrzeniec  Gjon Markagjoni  próbował dojść do władzy

                             Przy serbskim wsparciu –  pomimo protestów  starszyzny Mirdytów –

                                    17.VII. 1921 w Prizren  ogłosił „Republikę Mirdita”

                                                       

                                 Został jej  prezydentem i zażądał uznania od Ligi Narodów

                         Republika  została uznana przez Grecję i wspierana przez Jugosławię

 

                        Liga Narodów poparła integralność terytorialną Albanii, a  Ahmet beg  Zogu

                              po krótkiej kampanii wojskowej przywrócił albańską suwerenność 

                                                                  nad  tym terytorium

Ahmet beg  Zogu

            .                           Republika została oficjalnie zniesiona 20.XI. 1921 r

                                                 a  Marka Gjoni udał się na wygnanie

 

                                           Gjon Markagjoni został następnym kapedanem   

                                           osiągnął porozumienie z państwem albańskim, 

                                         Autonomię uzyskaną pod panowaniem osmańskim

                                                    zlikwidowano

                           Podczas   okupacji włoskiej  (1939-1943) i niemieckiej (1943-1944)

                                               Mirdyci poszli na wspołpracę z okupantami 

                                                                         ****

                                  Po 1944 r   komuniści walczyli ze strukturą klanową 

                                           pozbawili władzy kapedana i zamknęli kościoły.

                                      Ostatni kapedan   został zamordowany w 1946 roku, 

                                            a jego domniemany następca spędził wiele lat 

                                                  w komunistycznym  więzieniu. 

 

                               W 1949  centrum okręgu   Midrytów  przeniesiono   do Rrëshen

                                                                                1959

                                          W latach  60- XX w. region doświadczył szybkiego  

                                                             rozwoju przemysłowego

                                              

                             Zbudowano trzy miasta Rrëshen, Rubik (kopalnia i huta miedzi)

                                                              i górnicze  Kurbnesh

                                                    W ciągu dziesięcioleci komunizmu,

                                              kościelne zabytki architektury  zostały zniszczone.

                                   Tradycyjna kultura Mirdytów  została w dużej mierze zniszczona

 

              

                                                                        Rrethi i Mirditës    (do 2015)

                                                                                                      *****

                                   Od 1990 r   po upadku komunizmu  większość mieszkańców

                                                          .opuściła region aby znaleźć pracę 

                                                 za granicą  lub w większych  miastach Albanii    

        

                                 Od  2010 r  przez  Mirditę  przechodzi   autostrada  Durrës-Kukës 

                                                (Rruga e Kombit )  łącząca Albanię z Kosowem 

                                                                                *****

                                        Pomnik upamiętniający historyczne 12 klanów (bajraków)

                                                                    Mirdity

                                                                    **********

                                                     Znaczki pocztowe 

                                    Znaczki Imperium Osmańskiego

                                                            1870   - 1912

                                                                     ****

                                                           Znaczki Albanii 

                                                   od 1920 r

   

                                                 ****

                                  Znaczki z napisem „Vetëkeverria e Mirditiës”

                                        wydano w grudniu 1921 r w celu handlu filatelistycznego




                                                     *****

                                            Znaczki  Komitet Wyzwolenia

                                              (Komitetit Te Qindreses)

                                                                        - po 1944 ? 


                                                                               *****

sobota, 19 września 2026

Klasztor św. Nauma

Манастир „Свети Наум“
 
alb. Manastiri i Shën Naumit
 
Naum to klasztor i miejsce turystyczne 

 nad południowo-wschodnim brzegu jeziora Ochrydzkiego, 

30 km na południe od Ochrydy

przy granicy z Albanią. 

        Klasztor leży w granicach miejscowości  Lubaniszta (Љубаништа)

          w gminie Ochryda (Општина Охрид)

                                                                               *****

                                                                Emblemat gminy Ochryda

                                                                   

                                                                            ***** 

                          Klasztor został założony w latach 893-900 przez św. Nauma z Ochrydy,

                                       przy pomocy bułgarskich władców Borysa i Symeona

                                    

                                    W średniowieczu klasztor był znaczącym centrum kultury

                                                                

                                Pierwotny klasztor przetrwał do wczesnego średniowiecza. 

                              Został niemal całkowicie zniszczony pomiędzy XI a XIII wiekiem,

                                                        odrestaurowany w XVI w

                                   W 1875 r pożar niemal całkowicie zniszczył klasztor

                                Sam klasztor był kilkakrotnie przebudowywany i odnawiany.                                      

                      Od 1979 klasztor jest  wpisany na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO

                               wraz z miastem Ochryda, jeziorem Ochrydzkim i jego okolicami.

                      

                               Klasztor  został przekształcony w muzealny obiekt turystyczny,

                                  tylko kościół klasztorny jest wykorzystywany jako obiekt sakralny 

                                         pod jurysdykcją eparchii debarsko-kiczewskiej  

                                                Macedońskiego Kościoła Prawosławnego.

                                                         

                                                                         ********  

                                                  W pierwszym państwie  bułgarskim   

                                              od    1018 -  pod panowaniem  Bizancjum.

                                            Od  1185–  w drugim państwie  bułgarskim

                                                             (Българско царство)

                                                     Od 1395  w  imperium osmańskim

                                       1465-1867 w wilajecie Rumelia  (Rumelia Eyalet)

                                 1874-1912 w wilajecie  monastyrskim ( Vilâyet-i Manastır )

                                                                              ******

                                             Tereny wokół  jeziora Ochrydzkiego (Podgradec)

                                      i klasztoru św. Nauma   został zajęty przez wojska serbskie

                                               w listopadzie 1912 r   podczas wojen bałkańskich

 

                             W sierpniu  1913 r  po  decyzji Konferencji Ambasadorów w Londynie 

                                                gdzie  ustanowiono przybliżone granice Albanii 

                                       Serbowie wycofali się z  Pogradca, pozostając  w okolicy  

                                                                klasztoru św. Nauma  

                                     Międzynarodowa Komisja odpowiedzialna za określenie granic 

                                   między Albanią a Serbią z powodu wybuchu I  wojnt światowej

                                        zawiesiła działalność i w sektorze klasztoru św. Nauma.

                                                  nie wytyczono granicy albańsko- serbskiej

                                                         Granice na  włoskiej mapie z 1916 r

                                      Po  zakończeniu I wojny światowej Królestwo SHS

                                          ze względu na znaczenie religijne i historyczne 

                                               klasztoru   uważało  go za część królestwa

                       W   listopadzie 1921 roku Konferencja Ambasadorów Ligi Narodów 

                                              potwierdziła   granice Albanii z 1913 r.

                                       

                     W 1922 r nowa Komisję ds. Delimitacji,  zaproponowała korektę granicy

                       nad jeziorem Ochrydzkim  przyznając  m.in. klasztor św. Nauma  Albanii.

 

                             Wniosek taki został przyjęty przez Konferencję Ambasadorów 

                                        i potwierdzony   decyzją podjętą 5.XII. 1922 roku. 

                                    Królestwo SHS (Jugosławia)   nie  uznało   tej decyzji

                                                        

                                       17.VI. 1924 r spór został wniesiony do Trybunału Haskiego.

                                 28.VI. 1925 r  władze Królestwa SHS  i  Albanii  po negocjacjach 

                                                 uzgodniły  przekazanie  rejonu klasztoru św. Nauma  

                                          Królestwu  SHS (Jugosławii) , w  zamian Albania otrzymała

                                                       wieś Peshkëpi    (Пискупија , Пешкопија )

                                              

                             Ostateczny protokół graniczny między Albanią a Królestwem  SHS

                                                został podpisany  26.VII..1926 r. we Florencji

                                             i  potwierdzony w Paryżu 30.VII. 1926 roku.

                                                                             ****

                                                        

                                                          Winietka reklamowa -lata 30 -XX w.

                                                                                             *****

                                                       

                                           .                                    *****

                                         

                                          1941-1943  klasztor i okolice zostaly włączone

                                                   do  Albanii okupowanej przez Włochy

                                     

                                         W grudniu  1944 r  klasztor powrócił do Jugosławii                       

                                              Od 1991  w  niepodległej Republice Macedonii

                                                 od 2019 w Republice Macedonii Północnej

 


                                                                     ***********

                                                         Znaczki pocztowe 

                                                                         Jugosławia

1978. Mi 1726
 
****



                                                                              *****

                                                   

                     

 


 

 .


 

 

 


 

 


 


 

 

.