piątek, 24 marca 2017

Jugosławia

Trochę o Jugosławii -ilustrowane znaczkami pocztowymi

 Jugosławia – nazwa państwa narodów południowosłowiańskich , używana do 1918 r. jako koncepcja polityczna, od 1918 dla  następnie od 1929 r. już oficjalne dla Królestwa Jugosławii, od 1945 r. Socjalistycznej Federacyjnej Republiki Jugosławii, a po jej rozpadzie (w latach 1991–1992) dla Federalnej Republiki Jugosławii będącej federacją Serbii i Czarnogóry – do 2003.

      
 Królestwa Serbów, Chorwatów i Słoweńców .

 Powstało w wyniku zjednoczenia narodów południowych Słowian pod koniec I wojny światowej

1917 -deklaracja unii Serbów,Chorwatów i Słoweńców na wyspie Korfu.
 Przewodniczący Komitetu Jugosłowiańskiego, Ante Trumbić i premier Serbii Nikola Pašić, podpisali na wyspie Korfu deklarację o zjednoczeniu Słowian południowych w niezależnym królestwie pod panowaniem dynastii Karadziordziewiciów.

29 X  1918 -proklamacja Państwa Słoweńców,Chorwatów i Serbów w krajach byłej monarchii austro-węgierskiej




24 XI 1918 - połączenie z Serbią 
26 XI 1918-  z Czarnogórą 

1 XII 1918 proklamacja  Królestwa  Serbów Chorwatów i Słoweńców ( Kraljevina Srba, Hrvata i Slovenaca, Краљевина Срба, Хрвата и Словенаца)
  nieoficjalnie  nazywane „Jugosławią”

 Stolicą Królestwa SHS został Belgrad – wcześniej stolica Królestwa Serbii.



obejmowało 2 dawne królestwa Serbię i Czarnogórę, Macedonię uważaną z obszar serbski oraz ok. 20% byłej monarchii austro -węgierskiej  Chorwację, Słowenię,Bośnię i Hercegowinę, częściowo Dalmację, Karyntię i Wojwodinę.

Granicę z Austrią ustanowiono w 1920 r po plebiscycie w Karyntii.


Z Włochami  konflikty militarne dotyczące Kvarneru,Rijeki i Zadaru formalnie zakończono traktatem pokojowym w Rapallo  (12 XI 1920 r )  praktycznie w 1924 r.





 Od 3 października 1929 r - Królestwo Jugosławii .
Król Aleksander I Karadziordziewić
król Królestwa Serbów, Chorwatów i Słoweńców (1921–1929), a potem  Jugosławii (1929–1934)  



 26 sierpnia 1939 –  ustanowienie  autonomicznej Banowiny Chorwacji o szerokim zakresie samorządu.    65.456 km²

 6 kwietnia 1941  agresja niemiecko-włoska , następnie okupacja i podział Jugosławii.


1 maja 1941 -Niemcy anektowały  północną Słowenię i okupowały Serbię.






Włochy anektowały południową część Słowenii ,większą część wybrzeża Dalmacji a zachodnią Macedonię i Kosowo włączyły do okupowanej przez siebie Wielkiej Albanii.





Węgry anektowały Baczkę, Baranję Prekomurje i Medjimurie.


Bułgaria-większą część Macedonii i skrawek wschodniej Serbii.
 14 maja 1941

W Chorwacji i przyłączonej Bośni i Hercegowinie utworzono 10 kwietnia 1941
Niezależne Państwo Chorwackie  Nezavisna Država Hrvatska,     pod protektoratem Włoch i Niemiec  




Czarnogórze narzucono protektorat włoski .



W 1943
– po kapitulacji Włoch Niemcy obejmują ich miejsce na terenach okupowanych i anektowanych; 



Chorwacja anektuje tereny Dalmacji zajmowane wcześniej przez Włochy


Okupacja bułgarska zastąpiona została 8 IX 1944 r  niemiecką.

 
Niemcy opuścili Macedonię 13 XI.1944

Królewski rząd działał na   emigracji (Grecja ,następnie Londyn)

Kraj był terenem intensywnych walk partyzanckich do wyzwolenia w 1944-45.Partyzanci dzielą się na dwie formacje: serbskich czetników pod dowództwem Dragoljuba Mihailovicia, uważających się za wojsko królewskie, oraz komunistycznych partyzantów Josipa Broza Tity

Partyzanci królewscy i komunistyczni zajadle się zwalczają, a z obiema formacjami walczą chorwaccy ustasze i serbscy domobrani. W ten sposób wojna partyzancka staje się wkrótce wojną domową.

 Jugosławia jako jedyny kraj w Europie wyzwoliła się samodzielnie.

  Kwiecień-maj 1945 – w końcowym okresie II wojny światowej partyzantka komunistyczna, wykorzystując obecność wojsk sowieckich i poparcie Stalina, obejmuje faktyczną władzę w Jugosławii.

                     Przywódca ruchu oporu a zarazem twórca federacji, Josip Broz Tito

 

1945 utworzenie  Federacyjnej Ludowej Republiki Jugosławii.

 29 listopada 1945 – Konstytuanta znosi monarchię i ogłasza Jugosławię  republiką federacyjną.
 Stan ten potwierdza republikańska konstytucja z 31 stycznia 1946

Formalnie państwo to zostało proklamowane w 1943 r. jako Demokratyczna Federacyjna Jugosławia(Demokratska Federativna Jugoslavija ).






  1948. Zn nr Mi 560-566

                                           


                                     

1954 -zakończenie sporu z Włochami o Triest
           Wolne Terytorium Triestu.




Od 1963 -Socjalistyczna Federacyjna Republika Jugosławii  (Socijalistička federativna republika Jugoslavija)

(federacja  6 republik   -  Serbii (z 2 okręgami autonomicznymi Wojwodiną i Kosowem-Metohią),
Chorwacji, Słowenii, Bośni i Hercegowiny, Macedonii i Czarnogóry. 


Herby stolic republik 
Flagi republik

Od 1991 -rozpad państwa na szereg państw narodowych
i wojna domowa.

27 IV1992 - formalne  proklamowanie Federalnej Republiki  Jugosławii   (Savezna Republika Jugoslavija)   („trzeciej Jugosławii”) obejmującej Serbię i Czarnogórę -
102 350 km².



 4 lutego 2003 r.Federalna Republika Jugosławii została rozwiązana, a w jej miejscu powstało państwo związkowe nazwane Serbią i Czarnogóra (Srbija i Crna Gora)




3 czerwca 2006 r doszło do pokojowego rozpadu Federacji Serbii i Czarnogóry  powstały odrębne państwa – Czarnogóra i Serbia.




17 lutego 2008 od Republiki Serbii odłączyło się Kosowo, ogłaszając niepodległość.
Jest postrzegane przez jedne państwa jako część Serbii, a przez inne jako osobne państwo.



********************

Następny post -Triest,Rijeka,Zadar

Brak komentarzy:

Prześlij komentarz